τρίβοντας τα πόδια της νωχελικά στην άμμο
κι οι κόκκοι
στα κοιλώματα αναμεσών των δαχτύλων της
κι η θάλασσα
προσπαθώντας να κλέψει την άμμο
φιλώντας ηδονικά τ’ ακροδάχτυλα της
κι εγώ
να προσμένω το κύμα
να φέρει στο στήθος μου
μια γεύση απ το κορμί της
διασκορπισμένη πάνω στους σμικροτάτους κόκκους
Sunday, July 23, 2006
Monday, July 03, 2006
Η χάρις του γέλωτος
- Τέλος πάντων, καλά, ας μείνουμε για λίγο καιρό μακριά.
ΔΙΑΓΡΑΦΗ
- Σε σκέφτομαι συνέχεια
ΔΙΑΓΡΑΦΗ
- Κάνεις λάθος δε σε έγραψα στα τέτοια μου.
ΔΙΑΓΡΑΦΗ
- Γιατί, κι εσύ όταν ερεθίζεσαι δε με παίρνεις τηλέφωνο;
ΔΙΑΓΡΑΦΗ
- Φυσικά και υπάρχεις κι εσύ. Δεν είμαι μόνος μου στη σχέση.
ΔΙΑΓΡΑΦΗ
-Δε καταλαβαίνω τη φράση σου «πάντα καυλώνουμε και ξεκαυλώνουμε όπως και όποτε γουστάρεις εσύ».
ΔΙΑΓΡΑΦΗ
-Τι θες να πεις;
ΔΙΑΓΡΑΦΗ
-Νάρθω; Φαντάζομαι ότι είμαι ανάμεσα στα βυζάκια σου και τα γλύφω.
ΔΙΑΓΡΑΦΗ
Αφού διέγραψε σε αντίστροφη χρονολογική σειρά όλα τα sms για να μη του θυμίζουν τίποτα από τη σχέση του με τη Μαρία, έπεσε στο κρεβάτι, και μεταξύ ύπνου και ξύπνιου άρχισε να βυθίζεται σε ένα ταυτόχρονο απολογισμό και διαλογισμό της ζωής του αλλά και γενικότερα της ανθρώπινης ή μάλλον ακριβέστερα της ανδρικής φύσης.
Είχε φτάσει στα όριά του. Ένιωθε ότι η ζωή του είχε γίνει κόλαση λόγω της πανταχού παρούσας γυναικείας παρουσίας. Συζούσε με τη Νάνσυ, μια κοπέλα όμορφη, με καταπράσινα μάτια, αλλά δεν του αρκούσε. Ένιωθε να πολιορκείται από τις γυναικείες μορφές και να καταπιέζεται διαρκώς από μια υποτιθέμενη υποχρέωση του να τις κατακτά. Γιατί άλλωστε να υπάρχει στον κόσμο διάχυτη η ομορφιά με τη μορφή διαφόρων γυναικών αν όχι για να τις κάνει δικές του, να αναγνωρίσουν την αξία του, τέλος πάντων να του δώσουν την πρέπουσα σημασία. Και πολλές απ’ αυτές τις κατάφερνε. Και σύντομα έφτανε στην πολυπόθητη είσδυση, σύντομα γιατί περίμεναν και πολλές άλλες και ο χρόνος ήταν περιορισμένος.
Ποια ήταν η εντύπωση που έδινε στις κοπέλες που έπεφταν στην παγίδα του ή στη γοητεία του ή έστω στην ανάγκη του. Όλες μηδεμιάς εξαιρουμένης, προσβάλλονταν. Άλλες τον έβριζαν, άλλες έκπληκτες προσπαθούσαν αδίκως να καταλάβουν τι είχε συμβεί. Γιατί μετά την ερωτική συνεύρεση ψυχραινόταν, χανόταν για ένα διάστημα και εμφανιζόταν μετά από καιρό, αν δεν είχε συλλάβει κάποιο νέο θήραμα εκείνη την εποχή, πέραν βέβαια της σταθερής του αγαπημένης, η οποία έπαιζε προφανώς τον ρόλο ενός ακλόνητου υπαρξιακού σημείου αναφοράς.
Ο Νίκος Καλόμοιρος, αρχαιολόγος, με ειδικότητα στην έρευνα και την καταγραφή των ενάλιων αρχαίων μνημείων και καταβυθισμένων θησαυρών, ήταν και ακούραστος μελετητής των αρχαίων κειμένων. Προσπαθούσε να καταλάβει, με αφορμή αυτή τη ψύχωση που είχε για τη γυναικεία ομορφιά, τι σήμαινε για τον άνθρωπο το μορφικό κάλλος. Και μάλιστα τι σήμαινε για τον άνθρωπο του αρχαίου κόσμου, τότε που θεμελιωνόταν η λογική σχέση των ιδεών που συγκροτούσαν την αντίληψή του. Και αν συνδέεται το μορφικό κάλλος, το ωραίο, το αρχαιοελληνικό καλόν, με το ηθικό κάλλος, το καλό, το αρχαιοελληνικό αγαθόν.
Συνήθης πρακτική των αρχαίων ήταν να ενοποιούν τις έννοιες, ωσάν να πρέπει όλα τα θετικά γνωρίσματα να συναποτελούν το όντως όν, το οποίο έτσι αποκτά τη θέση της πηγής της ζωής και της δύναμης, και προς το οποίο μπορεί να απευθύνει τις τυχόν απαιτήσεις του ή και τα παράπονά του. Άγια ησυχία επικρατούσε στη ψυχή των αρχαίων. Όλα σε τάξη και αρμονία, από τη στιγμή που ταυτοποιήθηκαν με ονόματα και εμπλουτίστηκαν με γνωρίσματα.
Αλλά ο παράδεισος στην ανθρώπινη ψυχή δεν κράτησε για πολύ, και άρχισαν να ξεφυτρώνουν ο σκεπτικισμός, τα συναισθήματα και οι αμφιβολίες. Κυρίως το συναίσθημα, ανεξέλεγκτο και απρόβλεπτο, έμελλε να διαταράξει το παν. Ο άνθρωπος αβέβαιος για όλα, άρχισε να αναζητά αισθητούς σωτήρες, ενώ μέχρι τότε ήταν βέβαιος για μια αόρατη πραγματικότητα, ως πηγή και καταφυγή των σκέψεων, των πράξεων και των οραμάτων του.
Το συναίσθημα, και ιδίως το βλαβερότερο όλων, ο έρωτας, κήρυξε την επανάσταση ενάντια στην αρμονία του πνεύματος, εξυμνώντας παράξενα πράγματα, τη σάρκα, παρόλο που φθείρεται, τον πόθο που κατατρώει σα σκουλήκι την ανθρώπινη ψυχή και την ηδονή, μια άλλη δηλαδή μορφή του πόνου.
Ο Νίκος ήταν αποφασισμένος. Ήθελε να καταργήσει το βασανιστήριο της επίδρασης που ασκούσε πάνω του η γυναικεία μορφή, διαλογιζόμενος γενικότερα πάνω στη φύση της μορφής και του ωραίου. Και τότε θυμήθηκε ένα παλιό φίλο, τον Πλωτίνο που είχε ασχοληθεί σε βάθος με τη φύση του ωραίου στις Εννεάδες. Είχε πέσει με τα μούτρα στη μελέτη του Πλωτίνου πριν πέντε χρόνια για ένα άλλο θέμα που κατ’ εξοχήν είχε απασχολήσει τους νέο-πλατωνικούς, τη σχέση του Ενός με το Όν. Και τότε είχε προσέξει ότι ενώ τα κείμενα του Πλωτίνου είχαν εκπληκτική δύναμη και βάθος, ο συλλογέας τους, ο μαθητής του ο Πορφύριος, μάλλον τα είχε ανακατέψει είτε λόγω περιορισμένης κατανόησης είτε γιατί ήθελε να δυσκολέψει τους επίδοξους μελετητές, θεωρώντας ότι ο πραγματικός φιλόσοφος δεν παίρνει έτοιμα κείμενα, αλλά ερεθίζεται από σκόρπιες ή ακόμη και ημιτελείς φράσεις για να φτάσει στη δική του ολοκληρωμένη πρόταση.
Ο Νίκος όμως βιαζόταν. Δεν είχε τον απεριόριστο χρόνο των φιλοσόφων, αλλά μόλις μια νύχτα, γιατί από αύριο ήθελε να ξυπνήσει άλλος άνθρωπος, κυρίαρχος του πλατωνικού άρματος του Φαίδρου και όχι ποδοπατούμενος από τα άλογα του πόθου και της επιθυμίας. Και κατέφυγε στον πιο βαθύ μελετητή του Πλωτίνου, αυτόν που ξεδιάλυνε τις απόψεις του περί του ωραίου, ανατρέχοντας σε στίχους άλλοτε πλεοναστικούς και άλλοτε φαινομενικά αντιφατικούς, τον Βιζυηνό. Η διδακτορική του διατριβή, “Η φιλοσοφία του καλού παρά Πλωτίνω” έγινε γι’ αυτόν εκείνη τη νύχτα ο πιο πολύτιμος βοηθός του.
Ξεφύλλισε το Γ’ Κεφάλαιο της Διατριβής με τίτλο “Το καλόν δεν είναι η συμμετρία”, όπου ο Βιζυηνός θεωρεί ότι ο Πλωτίνος υποστηρίζει ότι η θεωρία της συμμετρίας ως πηγής του καλού (δηλαδή του ωραίου) είναι ανεπαρκής, καθώς τα κατέχοντα την συμμετρία άλλοτε φαίνονται ωραία και άλλοτε όχι. Ο καθοριστικός παράγοντας κατ’ αυτόν είναι η εκδηλούμενη στη μορφή ψυχική έκφραση και «όσω αγαθοειδεστέρα η έκφρασις τόσω μείζον το κάλλος και τανάπαλιν». Επίσης, τονίζοντας τη σημασία του ρεύματος της ζωής, αναφέρει τα εξής: «σύμμετρα και καλά πρόσωπα, ενόσω μεν εμψυχούνται και υποστηρίζονται υπό της εν αυτοίς κυκλοφορούσης ζωής, είναι καλά. Ευθύς όμως ως επέλθη ο θάνατος, και πολύ πριν ή αι φυσιολογικαί των σαρκών αλλοιώσεις φθείρωσι τας συμμετρίας, σβέννυται το φέγγος του επ’ αυτών κάλλους, μέχρι μικρού τινος ίχνους μόλις υπολειπομένου». Άλλωστε, «αισχίων ζων καλλίων του εν αγάλματι καλού».
Είναι σαφές ότι ο Πλωτίνος και κατ’ επέκταση ο Βιζυηνός υποστήριζε ότι το ωραίο αποτυπώνεται στη μορφή από το αγαθό, μια δύναμη βαθύτερη από το ωραίο και πλησιέστερη στην αρχή του παντός.
Και καταλήγει προς το τέλος της διατριβής του, ερμηνεύοντας τον Πλωτίνο, ότι «ο ερών φέρεται προς το ερώμενον ελκόμενος ουχί υπό του εξωτερικού αυτού κάλλους, αλλ’ υπό της μυστηριώδους εν αυτώ παρουσίας της του Αγαθού δυνάμεως» και «όσω ακαταληπτότερον, όσω αοριστότερον είναι το όπισθεν των ωρισμένων χαρακτηριστικών του ερωμένου μαντευόμενον κάλλος του Αγαθού, τόσον ακαταμάχητον το θέλγητρον, τόσον ακατάσχετος ο πόθος».
Αυτή η τελευταία φράση αποτέλεσε την καθοριστική έμπνευση για το Νίκο. Ο πόθος είναι πιο ακατάσχετος και το θέλγητρο πιο ακαταμάχητο όσο πιο ακατάληπτο και αόριστο είναι το υποκρυπτόμενο κάλλος. Πράγματι δεν ήταν ένας συγκεκριμένος τύπος γυναίκας που είλκυε το Νίκο. Δεν είχε ιδιαίτερη προτίμηση στις ανοιχτόχρωμες ή τις μελαχρινές, τις υψηλόσωμες ή τις μικροκαμωμένες. Τον είλκυε η ίδια η φύση της γυναίκας, μια μαγεία πέρα από τις δυνάμεις του. Ήθελε να τον κατασπαράζουν, να τον παίρνουν βαθιά μέσα τους μεταφέροντάς τον στο αρχέγονο είναι, να τον φιλούν παντού αγγίζοντας κάθε κύτταρό του με το υπερκόσμιο μάννα, να τον χαϊδεύουν με τα στήθη τους τρέφοντάς τον με μια ανεξάντλητη γονιμότητα. Το γυναικείο κάλλος ήταν γι αυτόν ακατάληπτο και αόριστο κι έτσι θα παρέμενε για πάντα.
Σηκώθηκε απ’ το κρεβάτι. Του ήρθε μια ακατάσχετη όρεξη να περπατήσει μόνος μες στη νύχτα. Το φεγγάρι έριχνε μια ασημένια ακτινοβολία στο πλακόστρωτο. Αισθάνθηκε απελευθερωμένος. Τι είχε άραγε ανακαλύψει; Ίσως και τίποτε. Ίσως απλώς να αποδέχτηκε την πραγματικότητα.
Δυο κορίτσια, το ένα ξανθό και το άλλο μελαχρινό κάθονταν σ ένα σκαλοπάτι ενός εγκαταλελειμμένου σπιτιού και έπιναν μπύρες. Κάτι ψιθύρισε η μια στην άλλη, δείχνοντάς τον Νίκο, και τότε η άλλη έβαλε τα γέλια.
«Ποτέ δεν ήκουσα νεάνιδα γελώσαν τόσον ευήχως, τόσον αρμονικώς. Ποτέ δεν εγνώρισα γέλωτα περιέχοντα τόσην έκφρασιν, τόσην ρητορικήν ακρίβειαν και ποικιλίαν… Θα έλεγες ότι εν αυτή το έργον του γελάν δεν ήταν ανατεθειμένον εις τα σαρκικά νεύρα και τας φυσιογνωμικάς του σώματος κινήσεις, αλλ΄εξετελείτο απ’ αρχής μέχρι τέλους παρ’ αυτής της ψυχής επί των χορδών μυστηριώδους τινος μουσικού οργάνου, τουθ’ όπερ έκαμνε τον γέλωτα της παρθένου να είναι εκφραστικώτερος, μουσικώτερος, αϋλώτερος πάσης ενάρθρου φωνής και λογικής γλώσσης».
Copyright by Markos-the-Gnostic
ΔΙΑΓΡΑΦΗ
- Σε σκέφτομαι συνέχεια
ΔΙΑΓΡΑΦΗ
- Κάνεις λάθος δε σε έγραψα στα τέτοια μου.
ΔΙΑΓΡΑΦΗ
- Γιατί, κι εσύ όταν ερεθίζεσαι δε με παίρνεις τηλέφωνο;
ΔΙΑΓΡΑΦΗ
- Φυσικά και υπάρχεις κι εσύ. Δεν είμαι μόνος μου στη σχέση.
ΔΙΑΓΡΑΦΗ
-Δε καταλαβαίνω τη φράση σου «πάντα καυλώνουμε και ξεκαυλώνουμε όπως και όποτε γουστάρεις εσύ».
ΔΙΑΓΡΑΦΗ
-Τι θες να πεις;
ΔΙΑΓΡΑΦΗ
-Νάρθω; Φαντάζομαι ότι είμαι ανάμεσα στα βυζάκια σου και τα γλύφω.
ΔΙΑΓΡΑΦΗ
Αφού διέγραψε σε αντίστροφη χρονολογική σειρά όλα τα sms για να μη του θυμίζουν τίποτα από τη σχέση του με τη Μαρία, έπεσε στο κρεβάτι, και μεταξύ ύπνου και ξύπνιου άρχισε να βυθίζεται σε ένα ταυτόχρονο απολογισμό και διαλογισμό της ζωής του αλλά και γενικότερα της ανθρώπινης ή μάλλον ακριβέστερα της ανδρικής φύσης.
Είχε φτάσει στα όριά του. Ένιωθε ότι η ζωή του είχε γίνει κόλαση λόγω της πανταχού παρούσας γυναικείας παρουσίας. Συζούσε με τη Νάνσυ, μια κοπέλα όμορφη, με καταπράσινα μάτια, αλλά δεν του αρκούσε. Ένιωθε να πολιορκείται από τις γυναικείες μορφές και να καταπιέζεται διαρκώς από μια υποτιθέμενη υποχρέωση του να τις κατακτά. Γιατί άλλωστε να υπάρχει στον κόσμο διάχυτη η ομορφιά με τη μορφή διαφόρων γυναικών αν όχι για να τις κάνει δικές του, να αναγνωρίσουν την αξία του, τέλος πάντων να του δώσουν την πρέπουσα σημασία. Και πολλές απ’ αυτές τις κατάφερνε. Και σύντομα έφτανε στην πολυπόθητη είσδυση, σύντομα γιατί περίμεναν και πολλές άλλες και ο χρόνος ήταν περιορισμένος.
Ποια ήταν η εντύπωση που έδινε στις κοπέλες που έπεφταν στην παγίδα του ή στη γοητεία του ή έστω στην ανάγκη του. Όλες μηδεμιάς εξαιρουμένης, προσβάλλονταν. Άλλες τον έβριζαν, άλλες έκπληκτες προσπαθούσαν αδίκως να καταλάβουν τι είχε συμβεί. Γιατί μετά την ερωτική συνεύρεση ψυχραινόταν, χανόταν για ένα διάστημα και εμφανιζόταν μετά από καιρό, αν δεν είχε συλλάβει κάποιο νέο θήραμα εκείνη την εποχή, πέραν βέβαια της σταθερής του αγαπημένης, η οποία έπαιζε προφανώς τον ρόλο ενός ακλόνητου υπαρξιακού σημείου αναφοράς.
Ο Νίκος Καλόμοιρος, αρχαιολόγος, με ειδικότητα στην έρευνα και την καταγραφή των ενάλιων αρχαίων μνημείων και καταβυθισμένων θησαυρών, ήταν και ακούραστος μελετητής των αρχαίων κειμένων. Προσπαθούσε να καταλάβει, με αφορμή αυτή τη ψύχωση που είχε για τη γυναικεία ομορφιά, τι σήμαινε για τον άνθρωπο το μορφικό κάλλος. Και μάλιστα τι σήμαινε για τον άνθρωπο του αρχαίου κόσμου, τότε που θεμελιωνόταν η λογική σχέση των ιδεών που συγκροτούσαν την αντίληψή του. Και αν συνδέεται το μορφικό κάλλος, το ωραίο, το αρχαιοελληνικό καλόν, με το ηθικό κάλλος, το καλό, το αρχαιοελληνικό αγαθόν.
Συνήθης πρακτική των αρχαίων ήταν να ενοποιούν τις έννοιες, ωσάν να πρέπει όλα τα θετικά γνωρίσματα να συναποτελούν το όντως όν, το οποίο έτσι αποκτά τη θέση της πηγής της ζωής και της δύναμης, και προς το οποίο μπορεί να απευθύνει τις τυχόν απαιτήσεις του ή και τα παράπονά του. Άγια ησυχία επικρατούσε στη ψυχή των αρχαίων. Όλα σε τάξη και αρμονία, από τη στιγμή που ταυτοποιήθηκαν με ονόματα και εμπλουτίστηκαν με γνωρίσματα.
Αλλά ο παράδεισος στην ανθρώπινη ψυχή δεν κράτησε για πολύ, και άρχισαν να ξεφυτρώνουν ο σκεπτικισμός, τα συναισθήματα και οι αμφιβολίες. Κυρίως το συναίσθημα, ανεξέλεγκτο και απρόβλεπτο, έμελλε να διαταράξει το παν. Ο άνθρωπος αβέβαιος για όλα, άρχισε να αναζητά αισθητούς σωτήρες, ενώ μέχρι τότε ήταν βέβαιος για μια αόρατη πραγματικότητα, ως πηγή και καταφυγή των σκέψεων, των πράξεων και των οραμάτων του.
Το συναίσθημα, και ιδίως το βλαβερότερο όλων, ο έρωτας, κήρυξε την επανάσταση ενάντια στην αρμονία του πνεύματος, εξυμνώντας παράξενα πράγματα, τη σάρκα, παρόλο που φθείρεται, τον πόθο που κατατρώει σα σκουλήκι την ανθρώπινη ψυχή και την ηδονή, μια άλλη δηλαδή μορφή του πόνου.
Ο Νίκος ήταν αποφασισμένος. Ήθελε να καταργήσει το βασανιστήριο της επίδρασης που ασκούσε πάνω του η γυναικεία μορφή, διαλογιζόμενος γενικότερα πάνω στη φύση της μορφής και του ωραίου. Και τότε θυμήθηκε ένα παλιό φίλο, τον Πλωτίνο που είχε ασχοληθεί σε βάθος με τη φύση του ωραίου στις Εννεάδες. Είχε πέσει με τα μούτρα στη μελέτη του Πλωτίνου πριν πέντε χρόνια για ένα άλλο θέμα που κατ’ εξοχήν είχε απασχολήσει τους νέο-πλατωνικούς, τη σχέση του Ενός με το Όν. Και τότε είχε προσέξει ότι ενώ τα κείμενα του Πλωτίνου είχαν εκπληκτική δύναμη και βάθος, ο συλλογέας τους, ο μαθητής του ο Πορφύριος, μάλλον τα είχε ανακατέψει είτε λόγω περιορισμένης κατανόησης είτε γιατί ήθελε να δυσκολέψει τους επίδοξους μελετητές, θεωρώντας ότι ο πραγματικός φιλόσοφος δεν παίρνει έτοιμα κείμενα, αλλά ερεθίζεται από σκόρπιες ή ακόμη και ημιτελείς φράσεις για να φτάσει στη δική του ολοκληρωμένη πρόταση.
Ο Νίκος όμως βιαζόταν. Δεν είχε τον απεριόριστο χρόνο των φιλοσόφων, αλλά μόλις μια νύχτα, γιατί από αύριο ήθελε να ξυπνήσει άλλος άνθρωπος, κυρίαρχος του πλατωνικού άρματος του Φαίδρου και όχι ποδοπατούμενος από τα άλογα του πόθου και της επιθυμίας. Και κατέφυγε στον πιο βαθύ μελετητή του Πλωτίνου, αυτόν που ξεδιάλυνε τις απόψεις του περί του ωραίου, ανατρέχοντας σε στίχους άλλοτε πλεοναστικούς και άλλοτε φαινομενικά αντιφατικούς, τον Βιζυηνό. Η διδακτορική του διατριβή, “Η φιλοσοφία του καλού παρά Πλωτίνω” έγινε γι’ αυτόν εκείνη τη νύχτα ο πιο πολύτιμος βοηθός του.
Ξεφύλλισε το Γ’ Κεφάλαιο της Διατριβής με τίτλο “Το καλόν δεν είναι η συμμετρία”, όπου ο Βιζυηνός θεωρεί ότι ο Πλωτίνος υποστηρίζει ότι η θεωρία της συμμετρίας ως πηγής του καλού (δηλαδή του ωραίου) είναι ανεπαρκής, καθώς τα κατέχοντα την συμμετρία άλλοτε φαίνονται ωραία και άλλοτε όχι. Ο καθοριστικός παράγοντας κατ’ αυτόν είναι η εκδηλούμενη στη μορφή ψυχική έκφραση και «όσω αγαθοειδεστέρα η έκφρασις τόσω μείζον το κάλλος και τανάπαλιν». Επίσης, τονίζοντας τη σημασία του ρεύματος της ζωής, αναφέρει τα εξής: «σύμμετρα και καλά πρόσωπα, ενόσω μεν εμψυχούνται και υποστηρίζονται υπό της εν αυτοίς κυκλοφορούσης ζωής, είναι καλά. Ευθύς όμως ως επέλθη ο θάνατος, και πολύ πριν ή αι φυσιολογικαί των σαρκών αλλοιώσεις φθείρωσι τας συμμετρίας, σβέννυται το φέγγος του επ’ αυτών κάλλους, μέχρι μικρού τινος ίχνους μόλις υπολειπομένου». Άλλωστε, «αισχίων ζων καλλίων του εν αγάλματι καλού».
Είναι σαφές ότι ο Πλωτίνος και κατ’ επέκταση ο Βιζυηνός υποστήριζε ότι το ωραίο αποτυπώνεται στη μορφή από το αγαθό, μια δύναμη βαθύτερη από το ωραίο και πλησιέστερη στην αρχή του παντός.
Και καταλήγει προς το τέλος της διατριβής του, ερμηνεύοντας τον Πλωτίνο, ότι «ο ερών φέρεται προς το ερώμενον ελκόμενος ουχί υπό του εξωτερικού αυτού κάλλους, αλλ’ υπό της μυστηριώδους εν αυτώ παρουσίας της του Αγαθού δυνάμεως» και «όσω ακαταληπτότερον, όσω αοριστότερον είναι το όπισθεν των ωρισμένων χαρακτηριστικών του ερωμένου μαντευόμενον κάλλος του Αγαθού, τόσον ακαταμάχητον το θέλγητρον, τόσον ακατάσχετος ο πόθος».
Αυτή η τελευταία φράση αποτέλεσε την καθοριστική έμπνευση για το Νίκο. Ο πόθος είναι πιο ακατάσχετος και το θέλγητρο πιο ακαταμάχητο όσο πιο ακατάληπτο και αόριστο είναι το υποκρυπτόμενο κάλλος. Πράγματι δεν ήταν ένας συγκεκριμένος τύπος γυναίκας που είλκυε το Νίκο. Δεν είχε ιδιαίτερη προτίμηση στις ανοιχτόχρωμες ή τις μελαχρινές, τις υψηλόσωμες ή τις μικροκαμωμένες. Τον είλκυε η ίδια η φύση της γυναίκας, μια μαγεία πέρα από τις δυνάμεις του. Ήθελε να τον κατασπαράζουν, να τον παίρνουν βαθιά μέσα τους μεταφέροντάς τον στο αρχέγονο είναι, να τον φιλούν παντού αγγίζοντας κάθε κύτταρό του με το υπερκόσμιο μάννα, να τον χαϊδεύουν με τα στήθη τους τρέφοντάς τον με μια ανεξάντλητη γονιμότητα. Το γυναικείο κάλλος ήταν γι αυτόν ακατάληπτο και αόριστο κι έτσι θα παρέμενε για πάντα.
Σηκώθηκε απ’ το κρεβάτι. Του ήρθε μια ακατάσχετη όρεξη να περπατήσει μόνος μες στη νύχτα. Το φεγγάρι έριχνε μια ασημένια ακτινοβολία στο πλακόστρωτο. Αισθάνθηκε απελευθερωμένος. Τι είχε άραγε ανακαλύψει; Ίσως και τίποτε. Ίσως απλώς να αποδέχτηκε την πραγματικότητα.
Δυο κορίτσια, το ένα ξανθό και το άλλο μελαχρινό κάθονταν σ ένα σκαλοπάτι ενός εγκαταλελειμμένου σπιτιού και έπιναν μπύρες. Κάτι ψιθύρισε η μια στην άλλη, δείχνοντάς τον Νίκο, και τότε η άλλη έβαλε τα γέλια.
«Ποτέ δεν ήκουσα νεάνιδα γελώσαν τόσον ευήχως, τόσον αρμονικώς. Ποτέ δεν εγνώρισα γέλωτα περιέχοντα τόσην έκφρασιν, τόσην ρητορικήν ακρίβειαν και ποικιλίαν… Θα έλεγες ότι εν αυτή το έργον του γελάν δεν ήταν ανατεθειμένον εις τα σαρκικά νεύρα και τας φυσιογνωμικάς του σώματος κινήσεις, αλλ΄εξετελείτο απ’ αρχής μέχρι τέλους παρ’ αυτής της ψυχής επί των χορδών μυστηριώδους τινος μουσικού οργάνου, τουθ’ όπερ έκαμνε τον γέλωτα της παρθένου να είναι εκφραστικώτερος, μουσικώτερος, αϋλώτερος πάσης ενάρθρου φωνής και λογικής γλώσσης».
Copyright by Markos-the-Gnostic
Saturday, June 24, 2006
Περί του τυχαίου
Πολλές φορές ακούω γύρω μου τη ρήση : «τελικά είναι όλα τυχαία». Για να απαντήσεις όμως στο ερώτημα αυτό, πρέπει προηγουμένως να απαντήσεις σε ένα πρωταρχικότερο ερώτημα «τι είναι αυτό που αποκαλούμε τύχη και τυχαίο;». Γιατί αν δεν προσδιορίσουμε τι εννοούμε τυχαίο πώς θα αποφανθούμε αν κάτι ή όλα είναι τυχαία.
Οπότε για πείτε καμιά γνώμη...
Τέλος πάντων ας αρχίσω εγώ.
Τυχαίο είναι αυτό που δεν έχει προκύψει από το σχέδιο ενός έλλογου όντος ή ευρύτερα που δεν ακολουθεί κάποιο νόμο.
Εμείς οι άνθρωποι όμως σχεδιάζουμε και δρούμε. Τα αποτελέσματα της δράσης μας έχουν συνέχεια και συνοχή από τη στιγμή που ενεργούμε αποσκοπώντας σε κάτι. Άρα ήδη εντοπίσαμε πράγματα μη τυχαία, και επομένως η πρόταση «όλα είναι τυχαία» είναι σίγουρα ψευδής.
Τι συμβαίνει όμως αν περιορίσουμε την έρευνα μας σε όσα συμβαίνουν γύρω μας χωρίς τις δικές μας παρεμβάσεις. Υπάρχουν άραγε τέτοια ‘καθαρά’ αντικείμενα και γεγονότα ‘απογυμνωμένα’ από τον παρατηρητή; Ή μήπως από τη στιγμή που ρίχνουμε την προσοχή μας σε κάποιο πράγμα Α, ήδη αυτό δεν είναι Α αλλά είναι Α+Π (όπου Π ο παρατηρητής); Η ίδια η διαδικασία της προσοχής, της αντίληψης και της κατανόησης των πραγμάτων γύρω μας συσχετίζει το είναι τους και το είναι μας.
Γι αυτό άλλωστε νιώθουμε ότι όλα συνωμοτούν υπέρ μας ή εναντίον μας γιατί δεν υπάρχει κάτι από αυτά στα οποία εστιάζουμε την προσοχή μας που δεν περνά μέσα από το προσωπικό μας φίλτρο, το φίλτρο του παρατηρητή.
Συσχετίσεις, συνδέσεις, συνειρμοί του νου μας προβάλλονται πάνω στα πράγματα που μας αφορούν και έτσι καθίστανται συσχετίσεις και συνδέσεις μεταξύ των αντικειμένων.
Θα έλεγε τότε κανείς ότι τα συμβαίνοντα γύρω μας χωρίς την επέμβασή μας είναι αντικειμενικά τυχαία, απλά εμείς τους προσδίδουμε συνδέσεις. Το ερώτημα όμως είναι βαθύτερο. Θεωρούμε αφαιρετικά ότι είναι δυνατή η ύπαρξη αντικειμένων πέραν της έμβιας αντίληψης και παρατήρησης. Και μπορούμε μάλιστα να υποστηρίξουμε ότι υπήρχε και μια ιστορική περίοδος κατά την οποία εκτείνονταν βράχια, βουνά και ποτάμια χωρίς κάποιον να τα παρατηρεί. Κι όμως αυτό δε συνέβη ποτέ. Ήδη ο προσδιορισμός τους ως βράχια, βουνά και ποτάμια δείχνει το υποκρυπτόμενο και εκ των υστέρων τιθέμενο ανθρώπινο βλέμμα. Μπορεί να το πάμε ακόμη πιο ακραία. Δεν υπήρχαν βουνά αλλά συσσωματώματα πρωτονίων, νετρονίων και ηλεκτρονίων σε διάφορες δομές ή υποπυρηνικά σωματίδια, λεπτόνια, μποζόνια κλπ. Όλα όμως αυτά είναι ερμηνείες και ετικέτες του ανθρώπινου νου.
Δηλαδή δεν υπάρχει κάτι πέραν της ανθρώπινης αντίληψης; Μπορώ να συμφωνήσω ότι υπάρχουν έστω και με το ζόρι. Αλλά αυτά τα λεγόμενα ‘καθαρά’ αντικείμενα με δυσκολία αποκτούν την ιδιότητα του είναι, πόσο μάλλον την ιδιότητα του τυχαίου ή του σκόπιμου, έννοιες πολύπλοκες και συναρτημένες απόλυτα με την ανθρώπινη θέαση.
Εν κατακλείδι εγώ θα ξεχώριζα τα πράγματα σε άλλα σκόπιμα (αποτελέσματα ανθρώπινων δραστηριοτήτων), άλλα συσχετισμένα και περιγραφόμενα μέσα από τους φυσικούς νόμους (όπως ο άνθρωπος τα ερμηνεύει) και άλλα αδιάφορα (που είναι όμως εκτός των δυνατοτήτων θέασης του ανθρώπου).
Ο κόσμος γύρω μας (με την αρχαιοελληνική σημασία του όρου) είναι πράγματα σε τάξη γιατί ο δημιουργός του, ο άνθρωπος, τα μετουσίωσε από αδιάφορα σε σημαίνοντα.
Οπότε για πείτε καμιά γνώμη...
Τέλος πάντων ας αρχίσω εγώ.
Τυχαίο είναι αυτό που δεν έχει προκύψει από το σχέδιο ενός έλλογου όντος ή ευρύτερα που δεν ακολουθεί κάποιο νόμο.
Εμείς οι άνθρωποι όμως σχεδιάζουμε και δρούμε. Τα αποτελέσματα της δράσης μας έχουν συνέχεια και συνοχή από τη στιγμή που ενεργούμε αποσκοπώντας σε κάτι. Άρα ήδη εντοπίσαμε πράγματα μη τυχαία, και επομένως η πρόταση «όλα είναι τυχαία» είναι σίγουρα ψευδής.
Τι συμβαίνει όμως αν περιορίσουμε την έρευνα μας σε όσα συμβαίνουν γύρω μας χωρίς τις δικές μας παρεμβάσεις. Υπάρχουν άραγε τέτοια ‘καθαρά’ αντικείμενα και γεγονότα ‘απογυμνωμένα’ από τον παρατηρητή; Ή μήπως από τη στιγμή που ρίχνουμε την προσοχή μας σε κάποιο πράγμα Α, ήδη αυτό δεν είναι Α αλλά είναι Α+Π (όπου Π ο παρατηρητής); Η ίδια η διαδικασία της προσοχής, της αντίληψης και της κατανόησης των πραγμάτων γύρω μας συσχετίζει το είναι τους και το είναι μας.
Γι αυτό άλλωστε νιώθουμε ότι όλα συνωμοτούν υπέρ μας ή εναντίον μας γιατί δεν υπάρχει κάτι από αυτά στα οποία εστιάζουμε την προσοχή μας που δεν περνά μέσα από το προσωπικό μας φίλτρο, το φίλτρο του παρατηρητή.
Συσχετίσεις, συνδέσεις, συνειρμοί του νου μας προβάλλονται πάνω στα πράγματα που μας αφορούν και έτσι καθίστανται συσχετίσεις και συνδέσεις μεταξύ των αντικειμένων.
Θα έλεγε τότε κανείς ότι τα συμβαίνοντα γύρω μας χωρίς την επέμβασή μας είναι αντικειμενικά τυχαία, απλά εμείς τους προσδίδουμε συνδέσεις. Το ερώτημα όμως είναι βαθύτερο. Θεωρούμε αφαιρετικά ότι είναι δυνατή η ύπαρξη αντικειμένων πέραν της έμβιας αντίληψης και παρατήρησης. Και μπορούμε μάλιστα να υποστηρίξουμε ότι υπήρχε και μια ιστορική περίοδος κατά την οποία εκτείνονταν βράχια, βουνά και ποτάμια χωρίς κάποιον να τα παρατηρεί. Κι όμως αυτό δε συνέβη ποτέ. Ήδη ο προσδιορισμός τους ως βράχια, βουνά και ποτάμια δείχνει το υποκρυπτόμενο και εκ των υστέρων τιθέμενο ανθρώπινο βλέμμα. Μπορεί να το πάμε ακόμη πιο ακραία. Δεν υπήρχαν βουνά αλλά συσσωματώματα πρωτονίων, νετρονίων και ηλεκτρονίων σε διάφορες δομές ή υποπυρηνικά σωματίδια, λεπτόνια, μποζόνια κλπ. Όλα όμως αυτά είναι ερμηνείες και ετικέτες του ανθρώπινου νου.
Δηλαδή δεν υπάρχει κάτι πέραν της ανθρώπινης αντίληψης; Μπορώ να συμφωνήσω ότι υπάρχουν έστω και με το ζόρι. Αλλά αυτά τα λεγόμενα ‘καθαρά’ αντικείμενα με δυσκολία αποκτούν την ιδιότητα του είναι, πόσο μάλλον την ιδιότητα του τυχαίου ή του σκόπιμου, έννοιες πολύπλοκες και συναρτημένες απόλυτα με την ανθρώπινη θέαση.
Εν κατακλείδι εγώ θα ξεχώριζα τα πράγματα σε άλλα σκόπιμα (αποτελέσματα ανθρώπινων δραστηριοτήτων), άλλα συσχετισμένα και περιγραφόμενα μέσα από τους φυσικούς νόμους (όπως ο άνθρωπος τα ερμηνεύει) και άλλα αδιάφορα (που είναι όμως εκτός των δυνατοτήτων θέασης του ανθρώπου).
Ο κόσμος γύρω μας (με την αρχαιοελληνική σημασία του όρου) είναι πράγματα σε τάξη γιατί ο δημιουργός του, ο άνθρωπος, τα μετουσίωσε από αδιάφορα σε σημαίνοντα.
Wednesday, June 21, 2006
Σκέψεις περί της συντελείας του αιώνος
Κατά Ματθ. κδ'
3Καθημένου δὲ αὐτοῦ ἐπὶ τοῦ Ὄρους τῶν Ἐλαιῶν προσῆλθον αὐτῷ οἱ μαθηταὶ κατ' ἰδίαν λέγοντες, Εἰπὲ ἡμῖν πότε ταῦτα ἔσται, καὶ τί τὸ σημεῖον τῆς σῆς παρουσίας καὶ συντελείας τοῦ αἰῶνος. 4καὶ ἀποκριθεὶς ὁ Ἰησοῦς εἶπεν αὐτοῖς, Βλέπετε μή τις ὑμᾶς πλανήσῃ: 5πολλοὶ γὰρ ἐλεύσονται ἐπὶ τῷ ὀνόματί μου λέγοντες, Ἐγώ εἰμι ὁ Χριστός, καὶ πολλοὺς πλανήσουσιν. 6μελλήσετε δὲ ἀκούειν πολέμους καὶ ἀκοὰς πολέμων: ὁρᾶτε, μὴ θροεῖσθε: δεῖ γὰρ γενέσθαι, ἀλλ' οὔπω ἐστὶν τὸ τέλος. 7ἐγερθήσεται γὰρ ἔθνος ἐπὶ ἔθνος καὶ βασιλεία ἐπὶ βασιλείαν, καὶ ἔσονται λιμοὶ καὶ σεισμοὶ κατὰ τόπους: 8πάντα δὲ ταῦτα ἀρχὴ ὠδίνων. 9τότε παραδώσουσιν ὑμᾶς εἰς θλῖψιν καὶ ἀποκτενοῦσιν ὑμᾶς, καὶ ἔσεσθε μισούμενοι ὑπὸ πάντων τῶν ἐθνῶν διὰ τὸ ὄνομά μου. 10καὶ τότε σκανδαλισθήσονται πολλοὶ καὶ ἀλλήλους παραδώσουσιν καὶ μισήσουσιν ἀλλήλους: 11καὶ πολλοὶ ψευδοπροφῆται ἐγερθήσονται καὶ πλανήσουσιν πολλούς: 12καὶ διὰ τὸ πληθυνθῆναι τὴν ἀνομίαν ψυγήσεται ἡ ἀγάπη τῶν πολλῶν. 13ὁ δὲ ὑπομείνας εἰς τέλος οὗτος σωθήσεται.
3Καθημένου δὲ αὐτοῦ ἐπὶ τοῦ Ὄρους τῶν Ἐλαιῶν προσῆλθον αὐτῷ οἱ μαθηταὶ κατ' ἰδίαν λέγοντες, Εἰπὲ ἡμῖν πότε ταῦτα ἔσται, καὶ τί τὸ σημεῖον τῆς σῆς παρουσίας καὶ συντελείας τοῦ αἰῶνος. 4καὶ ἀποκριθεὶς ὁ Ἰησοῦς εἶπεν αὐτοῖς, Βλέπετε μή τις ὑμᾶς πλανήσῃ: 5πολλοὶ γὰρ ἐλεύσονται ἐπὶ τῷ ὀνόματί μου λέγοντες, Ἐγώ εἰμι ὁ Χριστός, καὶ πολλοὺς πλανήσουσιν. 6μελλήσετε δὲ ἀκούειν πολέμους καὶ ἀκοὰς πολέμων: ὁρᾶτε, μὴ θροεῖσθε: δεῖ γὰρ γενέσθαι, ἀλλ' οὔπω ἐστὶν τὸ τέλος. 7ἐγερθήσεται γὰρ ἔθνος ἐπὶ ἔθνος καὶ βασιλεία ἐπὶ βασιλείαν, καὶ ἔσονται λιμοὶ καὶ σεισμοὶ κατὰ τόπους: 8πάντα δὲ ταῦτα ἀρχὴ ὠδίνων. 9τότε παραδώσουσιν ὑμᾶς εἰς θλῖψιν καὶ ἀποκτενοῦσιν ὑμᾶς, καὶ ἔσεσθε μισούμενοι ὑπὸ πάντων τῶν ἐθνῶν διὰ τὸ ὄνομά μου. 10καὶ τότε σκανδαλισθήσονται πολλοὶ καὶ ἀλλήλους παραδώσουσιν καὶ μισήσουσιν ἀλλήλους: 11καὶ πολλοὶ ψευδοπροφῆται ἐγερθήσονται καὶ πλανήσουσιν πολλούς: 12καὶ διὰ τὸ πληθυνθῆναι τὴν ἀνομίαν ψυγήσεται ἡ ἀγάπη τῶν πολλῶν. 13ὁ δὲ ὑπομείνας εἰς τέλος οὗτος σωθήσεται.
Κατά Μάρκον [the-Gnostic]
Και μαζεύτηκαν όλοι για να δουν τη συντέλεια, o Ροντρίγκεζ, ο Μάρτιν, η Τζουλιάνα και η Αφροδίτη.
Ο Ροντρίγκεζ έστρεψε τα μάτια του προς τον ουρανό. Δεν υπήρχε τίποτε το αξιοσημείωτο. Η Τζουλιάνα αφουγκραζόταν την ατμόσφαιρα. Δεν ακουγόταν τίποτα το παράξενο. Ο Μάρτιν τσακωνόταν με την Αφροδίτη. Ούτε κι αυτό ήταν κάτι το ασυνήθιστο.
Μα πώς; Δεν ήταν η συντέλεια κάτι το σίγουρο; Αναμφισβήτητα. Τότε; Με ποιά μορφή θα γινόταν;
Ξάφνου ένιωσαν ένα απαλό αεράκι. Ενιωσαν στην αναπνοή τους ένα στίγμα πανάλαφρο. Όλα ήταν χαρούμενα. Δεν υπήρχε ανάγκη για τίποτε. Ένιωθαν σαν να μην έχουν καμία υπόσταση, σαν να μη παίζουν πλέον κανένα ρόλο.
...
Η συντέλεια γίνεται συνεχώς. Είναι τόσο διακριτική που δεν την προσέχει κανείς. Είναι σαν την αναπνοή μας ή τις ματιές μας. Είναι σαν την ομιλία, την αδιάφορη όμως και ανιαρή ομιλία. Είναι σαν τα φιλιά μας, αυτά που δίνουμε όμως εν παρενθέσει. Είναι σαν τον έρωτα προτού όμως γίνει αντιληπτός. Είναι σαν τα χάδια, λίγο πριν τα νιώσει ο άλλος. Είναι καθετί, όσο όμως δεν γίνεται αντιληπτό. Είναι ο θεός των άθεων, η αθωότητα του κακού και η κακία του άγιου.
Wednesday, June 07, 2006
a brave new world
Αγαπητοί blog-φιλες και blog-φιλοι
νομίζω ότι εθιστήκαμε σε ένα πολύ ισχυρό ναρκωτικό, τις ιδεατές σχέσεις (virtual relations), όπου ο ένας μαθαίνει τον άλλον μέσα από τα κείμενα και τις φωτογραφίες του, δηλαδή μέσα από τις σκέψεις και τα γούστα του.
καλό για αρχή γιατί έτσι συγκεντρώνονται σε μια e-κοινότητα άνθρωποι με κοινά ενδιαφέροντα.
αρκεί όμως αυτό ή πρόκειται για μια ανολοκλήρωτη επικοινωνία;
και πώς να ολοκληρωθεί; εκεί μπαίνουν οι φόβοι και οι ντροπές, τύπου “αν κάνω κακή εντύπωση;”, και τέτοια.
νομίζω όμως ότι πρέπει να ξεπεράσουμε τα διάφορα κόμπλεξ και ταμπού και να δούμε τους νοητούς φίλους και φίλες μας και πραγματικά, να τους περιλάβουμε στη ματιά μας, να τους ακούσουμε και να τους αγγίξουμε.
Σκεφθείτε το παρακάτω εφιαλτικό σενάριο του μέλλοντος:
Ο καθένας θα είναι καθισμένος μπροστά στον υπολογιστή του, εννοώ βέβαια τον mobile υπολογιστή του, σχεδόν ενσωματωμένος στην οθόνη, χωρίς να παίρνει είδηση τι γίνεται γύρω του, αν βέβαια γίνεται κάτι. Είτε σε ένα δωμάτιο, είτε στο δρόμο ή τη φύση (αν υπάρχει κάτι τέτοιο), αυτός δε θα αντιλαμβάνεται πια κανένα εξωτερικό ερέθισμα, παρά μόνο αν περνά από τους διαύλους των συσκευών του. Και μόλις οι συσκευές παθαίνουν κάτι θα τρέχει στα ειδικά τεχνολογικά νοσοκομεία, γιατί χωρίς αυτές θα είναι ανάπηρος.
Τα πόδια θα είναι σχεδόν αδρανή και απ’ τα χέρια θα δουλεύουν ίσως μόνο τα δάχτυλα αν χρησιμοποιούνται για πληκτρολόγηση, γιατί το πιθανότερο είναι ότι θα εισάγεις, απλά και μόνο υπαγορεύοντας.
Τα μάτια δεν θα αντιλαμβάνονται παρά μόνο την ακτινοβολία της οθόνης, όλα τα άλλα γύρω θα είναι αόρατα.
Στ’ αυτιά θα είναι μονίμως τοποθετημένα ακουστικά και απολήξεις διαφόρων συσκευών, οπότε θα έχουν σταματήσει από καιρό να χρησιμοποιούνται για να ακούς για παράδειγμα τον άνεμο ή τα κύματα ή τα κελαηδήματα, αν βέβαια υπάρχουν πουλιά.
Οι σχέσεις θα είναι βέβαια απόλυτα εξαρτημένες από τις συσκευές επικοινωνίας, και οι ερωτικές διαθέσεις θα θεωρούνται άχρηστες συσσωρεύσεις ενέργειας που θα εκτονώνονται με άμεσες γρήγορες διαδικασίες. Η αναπαραγωγή θα υπηρετείται μέσα από την τοποθέτηση των απαραίτητων στοιχείων στους ειδικούς σάκους εγκυμοσύνης, κι έτσι δεν θα βασανίζονται κι οι καημένες οι γυναίκες με 9 μήνες κλαυθμών και οδυρμών.
Όσο για τη δομή της οικογένειας θα έχει αλλάξει ριζικά. Τα παιδιά θα τρέφονται και θα ανατρέφονται από ειδικούς αισθητήρες. Σε ηλικία 2 ετών θα χειρίζονται τέλεια τους υπολογιστές μινιατούρες που θα κυκλοφορούν και μέσω αυτών θα επικοινωνούν με τους φίλους τους και τους ανθρώπους με τα άσπρα μαλλιά και τις μεγάλες κοιλιές που θα αποτελούν τη λεγόμενη γενιά των γονέων.
Αυτά φανταζόμενος, τρομάζω στην ιδέα να χαθεί η επικοινωνία της ματιάς και του φλέρτ, ο ηλεκτρισμός από την επαφή με τον άλλον, η συμπαρουσία όλων των αισθήσεων, η αίσθηση του αγέρα και η μυρωδιά του χώματος... η κουβέντα όπου τον άλλον τον βλέπεις μπροστά σου και διαισθάνεσαι αν σε πάει ή αν αντίθετα σε ειρωνεύεται ή σε περιφρονεί… ο θυμός που μπορεί να καταλήξει ακόμη και στα χέρια…. κι ο άγριος πόθος να ενωθείς με τον άλλο γευόμενος το καθετί του και το καθετί της…
Προς γνώσιν και συμμόρφωσιν…
νομίζω ότι εθιστήκαμε σε ένα πολύ ισχυρό ναρκωτικό, τις ιδεατές σχέσεις (virtual relations), όπου ο ένας μαθαίνει τον άλλον μέσα από τα κείμενα και τις φωτογραφίες του, δηλαδή μέσα από τις σκέψεις και τα γούστα του.
καλό για αρχή γιατί έτσι συγκεντρώνονται σε μια e-κοινότητα άνθρωποι με κοινά ενδιαφέροντα.
αρκεί όμως αυτό ή πρόκειται για μια ανολοκλήρωτη επικοινωνία;
και πώς να ολοκληρωθεί; εκεί μπαίνουν οι φόβοι και οι ντροπές, τύπου “αν κάνω κακή εντύπωση;”, και τέτοια.
νομίζω όμως ότι πρέπει να ξεπεράσουμε τα διάφορα κόμπλεξ και ταμπού και να δούμε τους νοητούς φίλους και φίλες μας και πραγματικά, να τους περιλάβουμε στη ματιά μας, να τους ακούσουμε και να τους αγγίξουμε.
Σκεφθείτε το παρακάτω εφιαλτικό σενάριο του μέλλοντος:
Ο καθένας θα είναι καθισμένος μπροστά στον υπολογιστή του, εννοώ βέβαια τον mobile υπολογιστή του, σχεδόν ενσωματωμένος στην οθόνη, χωρίς να παίρνει είδηση τι γίνεται γύρω του, αν βέβαια γίνεται κάτι. Είτε σε ένα δωμάτιο, είτε στο δρόμο ή τη φύση (αν υπάρχει κάτι τέτοιο), αυτός δε θα αντιλαμβάνεται πια κανένα εξωτερικό ερέθισμα, παρά μόνο αν περνά από τους διαύλους των συσκευών του. Και μόλις οι συσκευές παθαίνουν κάτι θα τρέχει στα ειδικά τεχνολογικά νοσοκομεία, γιατί χωρίς αυτές θα είναι ανάπηρος.
Τα πόδια θα είναι σχεδόν αδρανή και απ’ τα χέρια θα δουλεύουν ίσως μόνο τα δάχτυλα αν χρησιμοποιούνται για πληκτρολόγηση, γιατί το πιθανότερο είναι ότι θα εισάγεις, απλά και μόνο υπαγορεύοντας.
Τα μάτια δεν θα αντιλαμβάνονται παρά μόνο την ακτινοβολία της οθόνης, όλα τα άλλα γύρω θα είναι αόρατα.
Στ’ αυτιά θα είναι μονίμως τοποθετημένα ακουστικά και απολήξεις διαφόρων συσκευών, οπότε θα έχουν σταματήσει από καιρό να χρησιμοποιούνται για να ακούς για παράδειγμα τον άνεμο ή τα κύματα ή τα κελαηδήματα, αν βέβαια υπάρχουν πουλιά.
Οι σχέσεις θα είναι βέβαια απόλυτα εξαρτημένες από τις συσκευές επικοινωνίας, και οι ερωτικές διαθέσεις θα θεωρούνται άχρηστες συσσωρεύσεις ενέργειας που θα εκτονώνονται με άμεσες γρήγορες διαδικασίες. Η αναπαραγωγή θα υπηρετείται μέσα από την τοποθέτηση των απαραίτητων στοιχείων στους ειδικούς σάκους εγκυμοσύνης, κι έτσι δεν θα βασανίζονται κι οι καημένες οι γυναίκες με 9 μήνες κλαυθμών και οδυρμών.
Όσο για τη δομή της οικογένειας θα έχει αλλάξει ριζικά. Τα παιδιά θα τρέφονται και θα ανατρέφονται από ειδικούς αισθητήρες. Σε ηλικία 2 ετών θα χειρίζονται τέλεια τους υπολογιστές μινιατούρες που θα κυκλοφορούν και μέσω αυτών θα επικοινωνούν με τους φίλους τους και τους ανθρώπους με τα άσπρα μαλλιά και τις μεγάλες κοιλιές που θα αποτελούν τη λεγόμενη γενιά των γονέων.
Αυτά φανταζόμενος, τρομάζω στην ιδέα να χαθεί η επικοινωνία της ματιάς και του φλέρτ, ο ηλεκτρισμός από την επαφή με τον άλλον, η συμπαρουσία όλων των αισθήσεων, η αίσθηση του αγέρα και η μυρωδιά του χώματος... η κουβέντα όπου τον άλλον τον βλέπεις μπροστά σου και διαισθάνεσαι αν σε πάει ή αν αντίθετα σε ειρωνεύεται ή σε περιφρονεί… ο θυμός που μπορεί να καταλήξει ακόμη και στα χέρια…. κι ο άγριος πόθος να ενωθείς με τον άλλο γευόμενος το καθετί του και το καθετί της…
Προς γνώσιν και συμμόρφωσιν…
Monday, June 05, 2006
Thursday, June 01, 2006
Τα σύμβολα
Κατά το τέλος του 19ου αιώνα εμφανίζεται κυρίως στη Γαλλία το κίνημα του συμβολισμού, που διατρέχει την ποίηση και τη λογοτεχνία (Βερλέν, Μωρεάς, Μαλλαρμέ, Βαλερύ), το θέατρο (Μέτερλινκ), τη μουσική (Ντεμπυσσύ) και τη ζωγραφική (Μορώ).
Οι συμβολιστές εναντιώνονται σχεδόν σε όλα, στο στόμφο και τη ρητορεία των ρομαντικών, στη στιχουργική ακρίβεια και την απάθεια των Παρνασσιακών, στην αξία των αισθήσεων και τη σημασία της γυμνής παρουσίασης της εξωτερικής πραγματικότητας και των κοινωνικών καταστάσεων των νατουραλιστών.
Το κεντρικό τους αίτημα είναι να αναδύσουν από τα βάθη τα σκοτεινά συναισθήματα, το περιεχόμενο του ασυνείδητου, θεωρούμενοι γι αυτό πρόγονοι των υπερρεαλιστών. Ενάντιοι σε κάθε μορφή εμπειρισμού και ορθολογισμού, ενδιαφέρονται να αναδείξουν το ανέκφραστο και χρησιμοποιούν ως μέσο έκφρασης τα σύμβολα, εικόνες δηλαδή και λεκτικές μεταφορές που ενεργοποιούν όχι τη σκέψη αλλά το βίωμα. Η στάση αυτή είναι πολύ κοντά στο θρησκευτικό βίωμα, και πράγματι πολλοί συμβολιστές είχαν έντονες μυστικιστικές δραστηριότητες.
Αφήνοντας πίσω τη συγκεκριμένη εποχή που πραγματικά έσφυζε από πνευματικές κινήσεις ας αφήσουμε ελεύθερη τη σκέψη μας να αγκαλιάσει τις διάφορες εκφάνσεις του συμβόλου στην ανθρώπινη λειτουργία.
Έχω την αίσθηση ότι το σύμβολο μπαίνει παντού. Στην ίδια την πεμπτουσία του ανθρώπου που εννοείται ότι τον ξεχωρίζει από τα άλλα ζώα, δηλαδή την αφηρημένη σκέψη. Μια έννοια π.χ. η γάτα ομαδοποιεί πολλά παρόμοια αντικείμενα, καθιστάμενη έτσι ένα σύμβολο που τα αντιπροσωπεύει. Κι αυτό μετά συνεχίζει στη προφορική και τη γραπτή γλώσσα, όπου συγκεκριμένοι ήχοι και γραπτά σημάδια γίνονται σύμβολα γενικών εννοιών ή και συγκεκριμένων αντικειμένων.
Η φυσική είναι γεμάτη από σύμβολα, αλήθειες γενικού κύρους, όπως ο νόμος της βαρύτητας, οι οποίες όμως δεν υπάρχουν κατά αισθητό τρόπο, απλά είναι ιδεατές αναφορές αισθητών συμβάντων.
Όσο για τα μαθηματικά δεν είναι τίποτε άλλο παρά η επιστήμη που ερευνά τις σχέσεις και τα αποτελέσματα λειτουργιών ανάμεσα σε σύμβολα.
Και η τέχνη;
Κατά τον Πλάτωνα; μίμηση μιμήσεως, κατ’ εξοχή δηλαδή μια έμμεση αναφορά, μια αναφορά σε ένα φυσικό αντικείμενο που και αυτό αποτελεί αναφορά μιας ιδέας του θεού. Ένα δηλαδή σύμβολο συμβόλου.
Κατ’ εμέ; Μίμηση μιμήσεως μιμήσεως κλπ, μια αναφορά δηλαδή σε μια έννοια ενός ανθρώπου Α, που είναι μια αναφορά σε μια άλλη έννοια ενός άλλου ανθρώπου Β, που εκείνη είναι αναφορά σε μια άλλη έννοια ενός άλλου ανθρώπου Γ, μέχρι τα βάθη των αιώνων. Μια ακολουθία συμβόλων, το όριο της οποίας ίσως είναι μια άμεση και καθαρή ματιά της φύσης.
Οι συμβολιστές εναντιώνονται σχεδόν σε όλα, στο στόμφο και τη ρητορεία των ρομαντικών, στη στιχουργική ακρίβεια και την απάθεια των Παρνασσιακών, στην αξία των αισθήσεων και τη σημασία της γυμνής παρουσίασης της εξωτερικής πραγματικότητας και των κοινωνικών καταστάσεων των νατουραλιστών.
Το κεντρικό τους αίτημα είναι να αναδύσουν από τα βάθη τα σκοτεινά συναισθήματα, το περιεχόμενο του ασυνείδητου, θεωρούμενοι γι αυτό πρόγονοι των υπερρεαλιστών. Ενάντιοι σε κάθε μορφή εμπειρισμού και ορθολογισμού, ενδιαφέρονται να αναδείξουν το ανέκφραστο και χρησιμοποιούν ως μέσο έκφρασης τα σύμβολα, εικόνες δηλαδή και λεκτικές μεταφορές που ενεργοποιούν όχι τη σκέψη αλλά το βίωμα. Η στάση αυτή είναι πολύ κοντά στο θρησκευτικό βίωμα, και πράγματι πολλοί συμβολιστές είχαν έντονες μυστικιστικές δραστηριότητες.
Αφήνοντας πίσω τη συγκεκριμένη εποχή που πραγματικά έσφυζε από πνευματικές κινήσεις ας αφήσουμε ελεύθερη τη σκέψη μας να αγκαλιάσει τις διάφορες εκφάνσεις του συμβόλου στην ανθρώπινη λειτουργία.
Έχω την αίσθηση ότι το σύμβολο μπαίνει παντού. Στην ίδια την πεμπτουσία του ανθρώπου που εννοείται ότι τον ξεχωρίζει από τα άλλα ζώα, δηλαδή την αφηρημένη σκέψη. Μια έννοια π.χ. η γάτα ομαδοποιεί πολλά παρόμοια αντικείμενα, καθιστάμενη έτσι ένα σύμβολο που τα αντιπροσωπεύει. Κι αυτό μετά συνεχίζει στη προφορική και τη γραπτή γλώσσα, όπου συγκεκριμένοι ήχοι και γραπτά σημάδια γίνονται σύμβολα γενικών εννοιών ή και συγκεκριμένων αντικειμένων.
Η φυσική είναι γεμάτη από σύμβολα, αλήθειες γενικού κύρους, όπως ο νόμος της βαρύτητας, οι οποίες όμως δεν υπάρχουν κατά αισθητό τρόπο, απλά είναι ιδεατές αναφορές αισθητών συμβάντων.
Όσο για τα μαθηματικά δεν είναι τίποτε άλλο παρά η επιστήμη που ερευνά τις σχέσεις και τα αποτελέσματα λειτουργιών ανάμεσα σε σύμβολα.
Και η τέχνη;
Κατά τον Πλάτωνα; μίμηση μιμήσεως, κατ’ εξοχή δηλαδή μια έμμεση αναφορά, μια αναφορά σε ένα φυσικό αντικείμενο που και αυτό αποτελεί αναφορά μιας ιδέας του θεού. Ένα δηλαδή σύμβολο συμβόλου.
Κατ’ εμέ; Μίμηση μιμήσεως μιμήσεως κλπ, μια αναφορά δηλαδή σε μια έννοια ενός ανθρώπου Α, που είναι μια αναφορά σε μια άλλη έννοια ενός άλλου ανθρώπου Β, που εκείνη είναι αναφορά σε μια άλλη έννοια ενός άλλου ανθρώπου Γ, μέχρι τα βάθη των αιώνων. Μια ακολουθία συμβόλων, το όριο της οποίας ίσως είναι μια άμεση και καθαρή ματιά της φύσης.
Sunday, May 21, 2006
H θλιμμένη Μαγδαληνή του Caravaggio
Πήγα το Σάββατο στην έκθεση του Καραβάτζο και των περί αυτόν. Όλη η έκθεση ήταν πολύ ωραία στημένη και καθόλου κουραστική, όπως γίνεται συνήθως, όταν αραδιάζουν εκατοντάδες πίνακες χωρίς σωστό στήσιμο, φωτισμό και πληροφόρηση. Πραγματικά τα τρία του έργα σε υπέβαλλαν με τη μία καθώς έμπαινες στην κεντρική αίθουσα στο ισόγειο. Ένας τεράστιος πίνακας με την ανάσταση του Λαζάρου, όπου ο Χριστός μες στο σκοτάδι έμοιαζε να έχει εξαντλήσει όλες τις δυνάμεις του για να πετύχει το ανέφικτο και όντως το σώμα του Λάζαρου ήταν μες στο φως, σαν να είχε μεταφερθεί όλο το φως από τον πομπό στο δέκτη. Ο δεύτερος πίνακας ο Ιωάννης ο Βαπτιστής σαν ένα σπιρτόζικο, κεφάτο, σκανταλιάρικο φωτεινό αγόρι που ετοίμαζε από νωρίς τις αταξίες του με τέτοια ακρίβεια στις λεπτομέρειες και τους φωτισμούς που ένιωθες ότι ήταν φωτογραφία.
Caravaggio : Magdalene
Και ο τρίτος πίνακας η Μαγδαληνή, σε μια στάση που δεν έβλεπες το πρόσωπό της (η διπλανή photo είναι ενός άλλου πίνακα του Καραβάτζο) αλλά ήσουν σίγουρος ότι ο πόνος της ήταν μεγάλος.
Και κει καθώς την έβλεπα, ένιωσα ένα θαυμασμό γι αυτήν την κοπέλα, που οι λεπτομέρειες γύρω απ’ τη ζωή της είναι ελάχιστες (ακόμη και η ιστορία της πορνείας είναι μια απλή υπόθεση). Μια κοπέλα που το βάρος που έχει στην Χριστική ιστορία είναι αντιστρόφως ανάλογο της προβολής της στην Γραφή. Μια κοπέλα που συμβολίζει και έχει συγκεντρώσει πάνω της ότι ακριβώς στερείται η εδραιωμένη χριστιανική θρησκεία, την ευαισθησία, την ομορφιά και τον έρωτα. Είναι πολύ φυσικό που πόνεσε περισσότερο από οποιονδήποτε άλλον, καθώς έχανε το έτερον ήμισυ. Και είναι πολύ φυσικό που εμφανίστηκε πρώτα απ’ όλους σ’ αυτήν ο Χριστός, καθώς εκείνη τον είχε νιώσει σε κάθε της κύτταρο. Για μένα όλες οι άλλες ιστορίες των Ευαγγελίων συνθέτουν τον καμβά πάνω στον οποίο εκτυλίσσεται το πάθος ενός έρωτα χωρίς όρια, του απόλυτου έρωτα, που δεν μπορεί να τον κάμψει ούτε ο θάνατος…
Caravaggio : Magdalene
Και ο τρίτος πίνακας η Μαγδαληνή, σε μια στάση που δεν έβλεπες το πρόσωπό της (η διπλανή photo είναι ενός άλλου πίνακα του Καραβάτζο) αλλά ήσουν σίγουρος ότι ο πόνος της ήταν μεγάλος.
Και κει καθώς την έβλεπα, ένιωσα ένα θαυμασμό γι αυτήν την κοπέλα, που οι λεπτομέρειες γύρω απ’ τη ζωή της είναι ελάχιστες (ακόμη και η ιστορία της πορνείας είναι μια απλή υπόθεση). Μια κοπέλα που το βάρος που έχει στην Χριστική ιστορία είναι αντιστρόφως ανάλογο της προβολής της στην Γραφή. Μια κοπέλα που συμβολίζει και έχει συγκεντρώσει πάνω της ότι ακριβώς στερείται η εδραιωμένη χριστιανική θρησκεία, την ευαισθησία, την ομορφιά και τον έρωτα. Είναι πολύ φυσικό που πόνεσε περισσότερο από οποιονδήποτε άλλον, καθώς έχανε το έτερον ήμισυ. Και είναι πολύ φυσικό που εμφανίστηκε πρώτα απ’ όλους σ’ αυτήν ο Χριστός, καθώς εκείνη τον είχε νιώσει σε κάθε της κύτταρο. Για μένα όλες οι άλλες ιστορίες των Ευαγγελίων συνθέτουν τον καμβά πάνω στον οποίο εκτυλίσσεται το πάθος ενός έρωτα χωρίς όρια, του απόλυτου έρωτα, που δεν μπορεί να τον κάμψει ούτε ο θάνατος…
Wednesday, May 17, 2006
poem-2
Ακόμη και αν ήθελα…
ακούγοντας τις φυλλωσιές και το πάτημα των μελισσών
διακρίνω ότι τα χρώματα δεν είναι σταθερά
και σε λίγο …
οι συνθέσεις χαμογελούν
η ελπίδα μοιάζει με γελωτοποιό
(καθώς έρπει)
ενώ όλοι οι άλλοι προτιμούσαν το πέταγμα…
ακούγοντας τις φυλλωσιές και το πάτημα των μελισσών
διακρίνω ότι τα χρώματα δεν είναι σταθερά
και σε λίγο …
οι συνθέσεις χαμογελούν
η ελπίδα μοιάζει με γελωτοποιό
(καθώς έρπει)
ενώ όλοι οι άλλοι προτιμούσαν το πέταγμα…
Friday, May 12, 2006
Το εν δυνάμει
Αυτή η ιστορία με το δυνάμει και το ενεργεία αρχίζει από πολύ παλιά, με τον Αριστοτέλη.
Το δυνάμει είναι η πηγή των πραγμάτων προτού εκδηλωθούν, το μάρμαρο προτού εμφανισθεί μέσα απ’ αυτό το άγαλμα, και το ενεργεία η εκδηλωμένη μορφή.
Μια πάρα πολύ σημαντική ιδέα από τον Αριστοτέλη, ένα φιλόσοφο που έγινε κυρίως γνωστός από τη θεμελίωση που έκανε στη Λογική.
Αυτό το δυνάμει που συνήθως αποκαλούμε εν δυνάμει είναι ουσιαστικά η πρώτη αναφορά σε κάτι που υπάρχει με μια άλλη έννοια από την συμβαίνουσα πραγματικότητα.
Μπορεί κάτι να μη συμβαίνει, αλλά να υπάρχει.
Τι τρομερή ιδέα, αλήθεια, να επεκταθεί η έννοια της πραγματικότητας προς τα πίσω, τόσο χρονικά όσο και οντολογικά.
Έτσι όλα υπάρχουν, εφόσον υπάρχει η δυνατότητα να υπάρξουν.
Νομίζω ότι χωρίς την έννοια της δυνατότητας δεν θα είχε εμφανιστεί ποτέ ούτε η άλλη γονιμότατη ιδέα της πιθανότητας, μια ιδέα που ξεκίνησε από την ανάγκη να αντιμετωπιστούν επιστημονικά τα τυχερά παίγνια και κατέληξε να είναι η ραχοκοκαλιά της κβαντικής, της σύγχρονης δηλαδή επιστήμης.Αλλά πέρα από τις απόμακρες επιστημονικές θεωρίες, εμένα με συγκινεί και στα άμεσα καθημερινά πράγματα αυτή η έννοια του δυνάμει.
Βλέποντας ένα μικρό παιδί, καταλαβαίνεις από τα χαρακτηριστικά του και τα ενδιαφέροντα του, τι θα γίνει και πώς θα εξελιχθεί. Ο κάθε άνθρωπος σε κάθε στιγμή του μοιάζει να περικλείει την υπόλοιπη ζωή του, τις μελλοντικές του δραστηριότητες, τη μορφή του μετά από δέκα, είκοσι, τριάντα χρόνια. Όπως ο Μικελάντζελο, έβλεπε τη μορφή να τον περιμένει μέσα στο ακατέργαστο μάρμαρο, με τον ίδιο τρόπο μπορούμε ενορατικά να φανταστούμε τη μορφή της προσωπικότητας ακόμη κι όταν βρίσκεται στα σπάργανα.
Γι αυτό είναι τραγικό και συνάμα παράλογο όταν χάνεται ένας άνθρωπος, ιδίως όταν είναι νέος… Πού πάνε τόσα και τόσα που θα είχε κάνει, που ήταν έτοιμα να πάρουν μορφή. Σπόροι που δεν φυτρώνουν, δέντρα που κόβονται πρόωρα.
Αλλά αυτό το δυνάμει με συγκινεί και σε συνάρτηση με τις γνωριμίες και τις σχέσεις που μπορούν ανά πάσα στιγμή να γίνουν, αλλά τελικά αναβάλλονται ή ματαιώνονται. Μια φευγαλέα ματιά χωρίς συνέχεια, ένα άγγιγμα ανολοκλήρωτο, ένα παράνομο φιλί, μια φιλία που πνίγηκε μέσα στη ρουτίνα της καθημερινότητας, ένας έρωτας που έσβησε ενώ έμοιαζε να είναι παντοτινός…
Γενικά ό,τι θα μπορούσε να είναι αλλά δεν είναι πια…
Το δυνάμει είναι η πηγή των πραγμάτων προτού εκδηλωθούν, το μάρμαρο προτού εμφανισθεί μέσα απ’ αυτό το άγαλμα, και το ενεργεία η εκδηλωμένη μορφή.
Μια πάρα πολύ σημαντική ιδέα από τον Αριστοτέλη, ένα φιλόσοφο που έγινε κυρίως γνωστός από τη θεμελίωση που έκανε στη Λογική.
Αυτό το δυνάμει που συνήθως αποκαλούμε εν δυνάμει είναι ουσιαστικά η πρώτη αναφορά σε κάτι που υπάρχει με μια άλλη έννοια από την συμβαίνουσα πραγματικότητα.
Μπορεί κάτι να μη συμβαίνει, αλλά να υπάρχει.
Τι τρομερή ιδέα, αλήθεια, να επεκταθεί η έννοια της πραγματικότητας προς τα πίσω, τόσο χρονικά όσο και οντολογικά.
Έτσι όλα υπάρχουν, εφόσον υπάρχει η δυνατότητα να υπάρξουν.
Νομίζω ότι χωρίς την έννοια της δυνατότητας δεν θα είχε εμφανιστεί ποτέ ούτε η άλλη γονιμότατη ιδέα της πιθανότητας, μια ιδέα που ξεκίνησε από την ανάγκη να αντιμετωπιστούν επιστημονικά τα τυχερά παίγνια και κατέληξε να είναι η ραχοκοκαλιά της κβαντικής, της σύγχρονης δηλαδή επιστήμης.Αλλά πέρα από τις απόμακρες επιστημονικές θεωρίες, εμένα με συγκινεί και στα άμεσα καθημερινά πράγματα αυτή η έννοια του δυνάμει.
Βλέποντας ένα μικρό παιδί, καταλαβαίνεις από τα χαρακτηριστικά του και τα ενδιαφέροντα του, τι θα γίνει και πώς θα εξελιχθεί. Ο κάθε άνθρωπος σε κάθε στιγμή του μοιάζει να περικλείει την υπόλοιπη ζωή του, τις μελλοντικές του δραστηριότητες, τη μορφή του μετά από δέκα, είκοσι, τριάντα χρόνια. Όπως ο Μικελάντζελο, έβλεπε τη μορφή να τον περιμένει μέσα στο ακατέργαστο μάρμαρο, με τον ίδιο τρόπο μπορούμε ενορατικά να φανταστούμε τη μορφή της προσωπικότητας ακόμη κι όταν βρίσκεται στα σπάργανα.
Γι αυτό είναι τραγικό και συνάμα παράλογο όταν χάνεται ένας άνθρωπος, ιδίως όταν είναι νέος… Πού πάνε τόσα και τόσα που θα είχε κάνει, που ήταν έτοιμα να πάρουν μορφή. Σπόροι που δεν φυτρώνουν, δέντρα που κόβονται πρόωρα.
Αλλά αυτό το δυνάμει με συγκινεί και σε συνάρτηση με τις γνωριμίες και τις σχέσεις που μπορούν ανά πάσα στιγμή να γίνουν, αλλά τελικά αναβάλλονται ή ματαιώνονται. Μια φευγαλέα ματιά χωρίς συνέχεια, ένα άγγιγμα ανολοκλήρωτο, ένα παράνομο φιλί, μια φιλία που πνίγηκε μέσα στη ρουτίνα της καθημερινότητας, ένας έρωτας που έσβησε ενώ έμοιαζε να είναι παντοτινός…
Γενικά ό,τι θα μπορούσε να είναι αλλά δεν είναι πια…
Wednesday, May 10, 2006
poem-1
είμαι εκεί και περιμένω…
δεν είχα ακούσει ποτέ για τα σκοτεινά χρώματα
αχνοφαίνονται τα ιστία της ψυχής της
συναρμογές
πολλά μικρά τετράγωνα με όψη ρόμβου γαλάζιας επιδερμίδας
η αγία Ρόμβη
η θάλασσα
κινήσεις αργές ράθυμες
τα μάτια της προκλητικά
είμαι εκεί και περιμένω…
δεν είχα ακούσει ποτέ για τα σκοτεινά χρώματα
αχνοφαίνονται τα ιστία της ψυχής της
συναρμογές
πολλά μικρά τετράγωνα με όψη ρόμβου γαλάζιας επιδερμίδας
η αγία Ρόμβη
η θάλασσα
κινήσεις αργές ράθυμες
τα μάτια της προκλητικά
είμαι εκεί και περιμένω…
Sunday, May 07, 2006
Natura vs artem
Παίρνω αφορμή από τα ένθετα των εφημερίδων, DVD ή βιβλία. Μέχρι πρότινος υπερίσχυαν τα της φύσης (ψάρια, πουλιά, θηλαστικά κλπ) και τώρα εφορμά η τέχνη είτε ως λογοτεχνία (διάφοροι κλασικοί συγγραφείς) είτε ως εικαστικά (ζωγράφοι από την αναγέννηση μέχρι σήμερα).
Δεν κρύβω ότι έχω αδυναμία και στα της φύσης, μάλιστα κατά περιόδους ήθελα να σπουδάσω γεωλογία, βιολογία, βοτανική, ζωολογία, και κυρίως παλαιοντολογία και παλαιοανθρωπολογία, αλλά στην τωρινή φάση η τέχνη σαφώς με ταρακουνά περισσότερο μέσα μου.
Κι έτσι μούρθε στο μυαλό μια παλιά διαμάχη φύσης versus τέχνης. Ο Πλάτωνας θεωρούσε τη φύση μίμηση, ένα φτωχό αντίγραφο του κόσμου των ιδεών και την τέχνη μίμηση της φύσης, δηλαδή μίμηση μιμήσεως. Είναι γνωστή βέβαια η όχι και τόσο θετική γνώμη του για την τέχνη, αποκλείοντας τον Όμηρο από την ιδανική πολιτεία του, θεωρώντας ότι εισάγει χονδροειδείς ανθρωπομορφικές εικόνες για τους θεούς.
Βέβαια στον εικοστό αιώνα, τα νέα κινήματα της αφηρημένης τέχνης, του σουπερματισμού, του υπερρεαλισμού, του ντανταϊσμού, του φουτουρισμού κάθε άλλο παρά μιμούνται τη φύση. Γι’ αυτούς η ουσία κείται πέραν των ορατών επιτευγμάτων της μητέρας φύσης, στο χώρο της φαντασίας, του ασυνείδητου, του εσωτερικού του ανθρώπου. Ο άνθρωπος, αν και γέννημα της εξέλιξης της φύσης, μοιάζει να την αφήνει πίσω του, μετατοπίζοντας το βλέμμα του από το έξω στο έσω. Το φυσικό τοπίο, το ανθρώπινο κορμί αρχικά αποδομούνται και στη συνέχεια χάνονται. Το μόνο που έχει πλέον σημασία είναι το περιεχόμενο της φαντασίας, όσο παράλογο και ανεικονικό και να είναι συτό.
Duchamp Marcel,
Nude descending a staircase, No. 2
1912
Philadelphia Museum of Art
Αντίστοιχα στη φυσική επιστήμη η ορατή πραγματικότητα ανάγεται σε μαθηματικές οντότητες που πάλλονται σε χώρους 6 ή 8 ή 11 διαστάσεων, τη στιγμή που ο άνθρωπος δυσκολεύεται να εξοικειωθεί ακόμη και την τέταρτη διάσταση του χρόνου σε συμπλοκή με τις τρεις διαστάσεις του χώρου.
Η δε κβαντική μας διδάσκει ότι τα μικροσκοπικά φυσικά συμβάντα, όπως η αποτύπωση της δέσμης των περιθλώμενων ηλεκτρονίων δεν είναι αντικειμενική, ανεξάρτητη δηλαδή από τον παρατηρητή, αλλά αντίθετα συμβαίνουν μόνο όταν κάποιος τα παρατηρεί να συμβαίνουν.
Η αντικειμενική πραγματικότητα έδωσε τη θέση της σε ένα πιθανοκρατικό σύμπαν, όπου όλα είναι πιθανά, αρκεί κάποιος να τα παρατηρήσει, και πολλοί βασισμένοι σ’ αυτό μίλησαν για παράλληλους κόσμους, όπου κάθε τι πιθανό γίνεται κάπου πραγματικό.
Κι έτσι η φαντασία των υπερρεαλιστών δεν είναι και τόσο μακριά από την εικόνα της νέας επιστημονικής πραγματικότητας, όπου τώρα πια φαίνεται πιο σωστό ότι τα φυσικά συμβάντα ακολουθούν τη φαντασία και τη συνείδηση του παρατηρητή, ότι δηλαδή, κατά μία έννοια, η φύση είναι μίμηση της τέχνης.
Monday, May 01, 2006
Το μετά...
William Blake
Όταν ένας κοντινός μας άνθρωπος φεύγει, όσο μεγάλος και να είναι, όσο προετοιμασμένος και να είσαι, μένεις πάντα με ένα τεράστιο ερωτηματικό στο νου και ένα ακόμη πιο μεγάλο κενό στη καρδιά...
Πού είναι αυτός ο άνθρωπος μετά, σε ποιο σύμπαν, σε ποιο χώρο, σε ποιο χρόνο;
Ζει μέσα από μας ή μήπως και εμείς μέσα απ' αυτόν;
Πού είναι τέλος πάντων αυτός ο άνθρωπος που λίγο πριν σκεφτόταν, έκανε σχέδια, χαιρόταν, λυπόταν, μιλούσε, έγραφε, έφταχνε, αγαπούσε μέσα από ένα μοναδικό χαρακτήρα;
Μπορεί όλο αυτό το ανεπανάληπτο είναι να μην είναι πια;
Friday, April 28, 2006
Les amantes reguliers - Οι συνήθεις εραστές
Μάης 68
θα κάνουμε την επανάσταση για σας χωρίς εσάς ή θα κάνουμε την επανάσταση για μας και μόνο για μας ή θα κάνουμε έρωτα και θα πεθαίνουμε όποτε θέλουμε και όπως θέλουμε.
Είχα πολύ καιρό να δω μια ταινία τόσο κοντά στα βιώματα των εφηβικών μου χρόνων, όπου πίστευα (και ίσως ακόμη πιστεύω) ότι η μόνη αληθινή επανάσταση είναι η ερωτική διαδικασία, ο απόλυτος έρωτας που αψηφά το θάνατο, καθώς δίνει σημασία στο τώρα, χωρίς κανένα φόβο και με πολύ πάθος.
Και ότι είμαστε στιγμές και σημεία ενός δρώμενου, μιας θεατρικής παράστασης, ενός καμβά, όπου όλα είναι δυνατά, χάρη στην έσχατη πραγματικότητα ή/και επιδίωξη που είναι η ελευθερία από όλα, ακόμη και από τους περιορισμούς της ζωής.
Έμαθα τον Μάη, μετά την μεταπολίτευση, δίπλα σε άτομα που αναζητούσαν ένα νόημα απελευθερωτικό μέσα σε διαστάσεις ηδονής μακριά από βία, νέους κανόνες και περιορισμούς. Και τότε κατάλαβα έκπληκτος ότι η μόνη πραγματική επανάσταση είναι ατομική υπόθεση, κι ότι αρχίζει και τελειώνει μέσα μας.
Πολλοί λένε ότι η εξέγερση του Μάη απέτυχε. Εγώ αντιλέγω και υποστηρίζω ότι ήταν η μόνη που πέτυχε, γιατί το ακροατήριό της είναι το κάθε άτομο κάθε εποχής που νιώθει σ αυτόν τον κόσμο άβολα, πολύ άβολα και αποδέχεται ότι αυτό δεν είναι πρόβλημα προς επίλυση, αλλά αλήθεια που πρέπει να τη ζήσεις μέχρι τα άκρα της μέχρι τέλους. Κι όσο τέτοια άτομα, όπως οι Ρεμπώ που λέει κι η ταινία, υπάρχουν, τα μηνύματα του Μάη ζουν μαζί τους…
θα κάνουμε την επανάσταση για σας χωρίς εσάς ή θα κάνουμε την επανάσταση για μας και μόνο για μας ή θα κάνουμε έρωτα και θα πεθαίνουμε όποτε θέλουμε και όπως θέλουμε.
Είχα πολύ καιρό να δω μια ταινία τόσο κοντά στα βιώματα των εφηβικών μου χρόνων, όπου πίστευα (και ίσως ακόμη πιστεύω) ότι η μόνη αληθινή επανάσταση είναι η ερωτική διαδικασία, ο απόλυτος έρωτας που αψηφά το θάνατο, καθώς δίνει σημασία στο τώρα, χωρίς κανένα φόβο και με πολύ πάθος.
Και ότι είμαστε στιγμές και σημεία ενός δρώμενου, μιας θεατρικής παράστασης, ενός καμβά, όπου όλα είναι δυνατά, χάρη στην έσχατη πραγματικότητα ή/και επιδίωξη που είναι η ελευθερία από όλα, ακόμη και από τους περιορισμούς της ζωής.
Έμαθα τον Μάη, μετά την μεταπολίτευση, δίπλα σε άτομα που αναζητούσαν ένα νόημα απελευθερωτικό μέσα σε διαστάσεις ηδονής μακριά από βία, νέους κανόνες και περιορισμούς. Και τότε κατάλαβα έκπληκτος ότι η μόνη πραγματική επανάσταση είναι ατομική υπόθεση, κι ότι αρχίζει και τελειώνει μέσα μας.
Πολλοί λένε ότι η εξέγερση του Μάη απέτυχε. Εγώ αντιλέγω και υποστηρίζω ότι ήταν η μόνη που πέτυχε, γιατί το ακροατήριό της είναι το κάθε άτομο κάθε εποχής που νιώθει σ αυτόν τον κόσμο άβολα, πολύ άβολα και αποδέχεται ότι αυτό δεν είναι πρόβλημα προς επίλυση, αλλά αλήθεια που πρέπει να τη ζήσεις μέχρι τα άκρα της μέχρι τέλους. Κι όσο τέτοια άτομα, όπως οι Ρεμπώ που λέει κι η ταινία, υπάρχουν, τα μηνύματα του Μάη ζουν μαζί τους…
Sunday, April 23, 2006
Το παγόβουνο
Τι μας ωθεί επί χιλιάδες χρόνια να οργανώνουμε και να συμμετέχουμε σε τελετές αναγέννησης και ανάστασης της φύσης, ευχές, ευλογίες, πράξεις συμπαθητικής μαγείας, βαπτίσεις, γάμους, κηδείες;
Ένα πνεύμα πλανιέται όχι μόνο υπεράνω της αβύσσου κατά την πρώτη μέρα της δημιουργίας, αλλά και από τότε αδιάλειπτα.
Μας εμποτίζει αυτό ή το τρέφουμε εμείς με τάσεις, πόθους, ελπίδες και επιθυμίες.
Είτε το πρώτο είτε το δεύτερο, η μαγική ανορθολογική πλευρά της ζωής θα είναι πάντα, ο μεγάλος όγκος του παγόβουνου κάτω από τη θάλασσα και η λογική αναλυτική σκέψη μας η μικρή μυτούλα που προεξέχει, μια μυτούλα που στη σημερινή εποχή έχει ανακηρυχθεί ως το παν…
Friday, April 21, 2006
Μακαρισμοί
The crucifixion by a follower of Peter Paul Rubens
Ο πραγματικός ή έστω και μυθικός Ιησούς μας προτείνει μια μέθοδο, καθώς κινούμαστε μέσα στο χώρο του τραγικού, τη μέθοδο της υπαρξιακής αντιστροφής:
Μακάριοι θα είσθε όταν θα σας υβρίζουν και σας καταδιώκουν.
Μην αντιστέκεστε στον πειρασμό, αλλά όποιος σε κτυπήσει στη δεξιά σιαγόνα, να του στρέψεις και την άλλη.
Να ευλογείτε εκείνους που σας καταρώνται.
Θα χωριστούν ο πατέρας εναντίον του υιού και ο υιός εναντίον του πατέρα, η μητέρα εναντίον της θυγατέρας και η θυγατέρα εναντίον της μητέρας.
Αν κάποιος έρχεται προς εμέ και δεν μισεί τον πατέρα του και τη μητέρα του και τη γυναίκα και τα τέκνα του και τους αδελφούς του και τις αδελφές του, ακόμη δε και την ίδια του την ψυχή, δεν μπορεί να είναι μαθητής μου.
Πόσος μόνος αλήθεια είναι κάποιος που ενεργεί εν ονόματι όλων, χωρίς εκείνοι να έχουν την παραμικρή ιδέα.
Και πόσο χιμαιρικό μοιάζει το όλο εγχείρημα, να αντικαταστήσεις την πραγματικότητα του κόσμου με την πραγματικότητα της ψυχής σου και στο τέλος να αρνηθείς ακόμη κι αυτήν την ψυχή...
Saturday, April 15, 2006
Οι Αντίποδες
Cranach the Elder: Adam and Eve
Έρχονται στιγμές που νοιώθω μια πλήρωση, μια ικανοποίηση, πούρχεται από το πουθενά κι ένα άνοιγμα στη ψυχή μου που δεν ξέρω πού να το αποδόσω... Βιώματα που δεν υπαγορεύονται από τις συγκυρίες... Σαν να είμαστε μέλη ενός συνόλου που χάσαμε τη συνοχή μας και τις ρίζες μας και παίρνει ο καθένας τον δικό του δρόμο, με μόνο στόχο την επιβίωση πάση θυσία και μόνα όπλα τον εγωισμό και τη σκληρότητα... εκτός από κάποιες στιγμές που ξαναγινόμαστε ένα με όλα και αναπνέουμε ελεύθερα.
Είναι ωραίο να βρίσκει ο καθένας λίγη ώρα μόνος του και να αφουγκράζεται τον εαυτό του, γιατί αυτός ο εαυτός έχει μυστικές διόδους επικοινωνίας με τη ζωή και το σύμπαν.
Στιγμές ελευθερίας, στιγμές ομορφιάς, φευγαλέες ερωτικές ματιές, μυρωδιά από πόθο, παιχνίδια ψυχών και σωμάτων.
Και ένα φιλί, πανταχού παρόν, που περιμένει τα χείλια μας για να αποπλανήσει και να μας δείξει την άλλη πλευρά του κόσμου, τους Αντίποδες, εκεί όπου όλα μπορούν να συμβούν...
Tuesday, April 11, 2006
Το ευαγγέλιο του Ιούδα
ΙΟΥΔΑΣ - Μια αναγκαία συνιστώσα της χοντροκομμένης διαμάχης του καλού και του κακού, όπου καλό και κακό είναι ό,τι ορίζει πάντα η εξουσία και η καθεστηκυία τάξη
Πολλά έχουν ακουστεί για τον ρόλο του Ιούδα. Συνήθως βλέπουμε μια αντιπαράθεση μεταξύ των υποστηρικτών της χριστιανικής κοινότητας που στη χώρα μας εμφανίζεται υπό το ορθόδοξο δόγμα και των λεγόμενων εσωτεριστών αναζητητών, όπου οι πρώτοι παραμένουν απίστευτα κολλημένοι στην καθιερωμένη ανά τους αιώνες παράδοση και οι τελευταίοι θεωρούν αληθινό οτιδήποτε κοντράρεται με την επίσημη άποψη. Ο χριστιανισμός εμποτισμένος από το μανιχαϊστικό πνεύμα δημιούργησε και συντήρησε την εικόνα του κακού προδότη εναντίον του πανάγαθου σωτήρα, παρόλο που τα κίνητρα και οι λόγοι αυτής της υποτιθέμενης προδοσίας ήταν πάντοτε πολύ σκοτεινά.
Ευτυχώς που η ιστορική έρευνα εδώ και χρόνια δεν αποτελεί υποστήριγμα των εξουσιατικών ιερατείων και έτσι όλες οι φιλοσοφικές και θρησκευτικές τάσεις εξετάζονται μέσα στα πνευματικά και κοινωνικο-πολιτικά δεδομένα κάθε εποχής. Η εποχή γύρω από το έτος 0 είναι ένα χάος που βράζει. Όλες οι ιδέες έρχονται στο προσκήνιο, διεκδικώντας ένα μερίδιο παρουσίας και επιβίωσης. Κάποιες απ΄αυτές πηγάζουν από μανιχαϊστικές περσικές πηγές, άλλες από καββαλιστικές ιουδαϊκές αντιλήψεις, άλλες από απομονωμένες εσσαϊκές αδελφότητες που επιδίδονται σε συνεχείς καθαρμούς μέσα σε ένα μιασμένο υποτίθεται κόσμο. Άλλες ιδέες πηγάζουν από νεοπυθαγόρειες και νεοπλατωνικές κινήσεις και κάποιες άλλες, οι κυρίαρχες ίσως της εποχής από γνωστικές κινήσεις όπου η κοσμογονία τους βασίζεται στην περίφημη θεωρία ενός απόμακρου φωτεινού δημιουργού και ενός δεύτερου δημιουργού που δυστυχώς κάνει λάθος και το αποτέλεσμα είναι αυτός ο κόσμος του πόνου και της οδύνης. Η μόνη λύση για τους γνωστικούς είναι η απέκδυση του σώματος και η επαναφορά στο φως, στο πνεύμα, στην αρχέγονη αθωότητα.
Πολύτιμη πηγή για την ανάλυση των γνωστικιστικών ιδεών είναι τα χειρόγραφα του Ναγκ - Χαμαντί, και ένα χειρόγραφο του δεύτερου αιώνα στα κοπτικά που αναφέρεται σε πολλούς πατέρες της εκκλησίας. Πρόκειται για τον Codex Tchacos, που ανακαλύφθηκε το 1978, για να ξαναχαθεί από τότε μέχρι το 2000 σε διάφορα κανάλια αρχαιοκαπηλίας. Ευτυχώς το 2000 αγοράστηκε από την Τσάκος και από τότε μελετήθηκε από πλήθος ερευνητών. Μεταφράστηκε σε διάφορες γλώσσες, μεταξύ των οποίων και στα ελληνικά (έκδοση National Geographic Απριλίου 2006).
Το κείμενο αυτό έχει τεράστια σημασία, γιατί είναι πολύ πρώιμο (δεύτερος αιώνας) σε μια εποχή όπου άκόμη δεν έχει διαμορφωθεί κάποια επίσημη και στη συνέχεια παγιωμένη αντίληψη για το τι είναι τελικά το λεγόμενο χριστικό μήνυμα. Κυρίαρχη γραμμή δεν υπάρχει και οι μεν θεωρούν αιρετικούς τους δε. Είναι θέμα ιστορικής συγκυρίας και όχι φυσικά κάποιας άνωθεν αποκαλύψεως η επικράτηση της συγκεκριμένης δογματικής γραμμής. Οι Γνωστικοί δεν ήταν λιγότερο χριστιανοί από τους Ιωαννικούς ή τους Παυλικούς ή τους Ιακωβικούς ή τους Εβιονίτες ή τους Φιλωνικούς ή τους Ωριγενικούς. Μπορεί σήμερα να θεωρούνται αιρετικοί, αλλά τότε ήταν μια από τις πολλές συνυπάρχουσες γραμμές. Επίσης, τα ευαγγέλια που κυκλοφορούσαν δεν ήταν βέβαια γραμμένα από τον μαθητή ή τον ευαγγελιστή του οποίου φέρουν το όνομα, αλλά αποτελούσαν τη συνοπτική πίστη των οπαδών συγκεκριμένων φατριών. Ο διαχωρισμός τους σε κανονικά και απόκρυφα είναι μεταγενέστερος. Κι έτσι το Ευαγγέλιο του Ιούδα του Codex Tchacos είναι μια σημαντικότατη αποτύπωση των ιδεών που αφορούν το χριστιανικό μήνυμα ίσης αξίας με αυτά που έχουν σήμερα επισημοποιηθεί και σφραγιστεί ως τα μόνα αυθεντικά και θεόπνευστα.
Τελειώνω με ένα απόσπασμα από το Ευαγγέλιο του Ιούδα (περιέργως είναι το μόνο Ευαγγέλιο που δεν αναγράφεται "κατά τον" αλλά "του"), φορτισμένο συγκλονιστικά από τη βασική γνωστική αντίληψη της απελευθέρωσης από το σώμα και της είσδυσης στον κόσμο του ουρανού.
Ιησούς προς Ιούδα: "Εσύ θα τους υπερβείς όλους αυτούς. Γιατί εσύ θα θυσιάσεις τον άνθρωπο που με ενδύει. Προτού γεννηθείς η οργή σου έχει ανάψει, ο αστέρας σου φάνηκε με λαμπρότητα... Κοίταξε, σου έχουν ειπωθεί τα πάντα. Σήκωσε τα μάτια σου και κοίταξε στο σύννεφο και το φως που είναι μέσα του και τους αστέρες που το περιβάλλουν. Ο αστέρας που οδηγεί το δρόμο είναι ο αστέρας σου".
Πολλά έχουν ακουστεί για τον ρόλο του Ιούδα. Συνήθως βλέπουμε μια αντιπαράθεση μεταξύ των υποστηρικτών της χριστιανικής κοινότητας που στη χώρα μας εμφανίζεται υπό το ορθόδοξο δόγμα και των λεγόμενων εσωτεριστών αναζητητών, όπου οι πρώτοι παραμένουν απίστευτα κολλημένοι στην καθιερωμένη ανά τους αιώνες παράδοση και οι τελευταίοι θεωρούν αληθινό οτιδήποτε κοντράρεται με την επίσημη άποψη. Ο χριστιανισμός εμποτισμένος από το μανιχαϊστικό πνεύμα δημιούργησε και συντήρησε την εικόνα του κακού προδότη εναντίον του πανάγαθου σωτήρα, παρόλο που τα κίνητρα και οι λόγοι αυτής της υποτιθέμενης προδοσίας ήταν πάντοτε πολύ σκοτεινά.Ευτυχώς που η ιστορική έρευνα εδώ και χρόνια δεν αποτελεί υποστήριγμα των εξουσιατικών ιερατείων και έτσι όλες οι φιλοσοφικές και θρησκευτικές τάσεις εξετάζονται μέσα στα πνευματικά και κοινωνικο-πολιτικά δεδομένα κάθε εποχής. Η εποχή γύρω από το έτος 0 είναι ένα χάος που βράζει. Όλες οι ιδέες έρχονται στο προσκήνιο, διεκδικώντας ένα μερίδιο παρουσίας και επιβίωσης. Κάποιες απ΄αυτές πηγάζουν από μανιχαϊστικές περσικές πηγές, άλλες από καββαλιστικές ιουδαϊκές αντιλήψεις, άλλες από απομονωμένες εσσαϊκές αδελφότητες που επιδίδονται σε συνεχείς καθαρμούς μέσα σε ένα μιασμένο υποτίθεται κόσμο. Άλλες ιδέες πηγάζουν από νεοπυθαγόρειες και νεοπλατωνικές κινήσεις και κάποιες άλλες, οι κυρίαρχες ίσως της εποχής από γνωστικές κινήσεις όπου η κοσμογονία τους βασίζεται στην περίφημη θεωρία ενός απόμακρου φωτεινού δημιουργού και ενός δεύτερου δημιουργού που δυστυχώς κάνει λάθος και το αποτέλεσμα είναι αυτός ο κόσμος του πόνου και της οδύνης. Η μόνη λύση για τους γνωστικούς είναι η απέκδυση του σώματος και η επαναφορά στο φως, στο πνεύμα, στην αρχέγονη αθωότητα.
Πολύτιμη πηγή για την ανάλυση των γνωστικιστικών ιδεών είναι τα χειρόγραφα του Ναγκ - Χαμαντί, και ένα χειρόγραφο του δεύτερου αιώνα στα κοπτικά που αναφέρεται σε πολλούς πατέρες της εκκλησίας. Πρόκειται για τον Codex Tchacos, που ανακαλύφθηκε το 1978, για να ξαναχαθεί από τότε μέχρι το 2000 σε διάφορα κανάλια αρχαιοκαπηλίας. Ευτυχώς το 2000 αγοράστηκε από την Τσάκος και από τότε μελετήθηκε από πλήθος ερευνητών. Μεταφράστηκε σε διάφορες γλώσσες, μεταξύ των οποίων και στα ελληνικά (έκδοση National Geographic Απριλίου 2006).
Το κείμενο αυτό έχει τεράστια σημασία, γιατί είναι πολύ πρώιμο (δεύτερος αιώνας) σε μια εποχή όπου άκόμη δεν έχει διαμορφωθεί κάποια επίσημη και στη συνέχεια παγιωμένη αντίληψη για το τι είναι τελικά το λεγόμενο χριστικό μήνυμα. Κυρίαρχη γραμμή δεν υπάρχει και οι μεν θεωρούν αιρετικούς τους δε. Είναι θέμα ιστορικής συγκυρίας και όχι φυσικά κάποιας άνωθεν αποκαλύψεως η επικράτηση της συγκεκριμένης δογματικής γραμμής. Οι Γνωστικοί δεν ήταν λιγότερο χριστιανοί από τους Ιωαννικούς ή τους Παυλικούς ή τους Ιακωβικούς ή τους Εβιονίτες ή τους Φιλωνικούς ή τους Ωριγενικούς. Μπορεί σήμερα να θεωρούνται αιρετικοί, αλλά τότε ήταν μια από τις πολλές συνυπάρχουσες γραμμές. Επίσης, τα ευαγγέλια που κυκλοφορούσαν δεν ήταν βέβαια γραμμένα από τον μαθητή ή τον ευαγγελιστή του οποίου φέρουν το όνομα, αλλά αποτελούσαν τη συνοπτική πίστη των οπαδών συγκεκριμένων φατριών. Ο διαχωρισμός τους σε κανονικά και απόκρυφα είναι μεταγενέστερος. Κι έτσι το Ευαγγέλιο του Ιούδα του Codex Tchacos είναι μια σημαντικότατη αποτύπωση των ιδεών που αφορούν το χριστιανικό μήνυμα ίσης αξίας με αυτά που έχουν σήμερα επισημοποιηθεί και σφραγιστεί ως τα μόνα αυθεντικά και θεόπνευστα.
Τελειώνω με ένα απόσπασμα από το Ευαγγέλιο του Ιούδα (περιέργως είναι το μόνο Ευαγγέλιο που δεν αναγράφεται "κατά τον" αλλά "του"), φορτισμένο συγκλονιστικά από τη βασική γνωστική αντίληψη της απελευθέρωσης από το σώμα και της είσδυσης στον κόσμο του ουρανού.
Ιησούς προς Ιούδα: "Εσύ θα τους υπερβείς όλους αυτούς. Γιατί εσύ θα θυσιάσεις τον άνθρωπο που με ενδύει. Προτού γεννηθείς η οργή σου έχει ανάψει, ο αστέρας σου φάνηκε με λαμπρότητα... Κοίταξε, σου έχουν ειπωθεί τα πάντα. Σήκωσε τα μάτια σου και κοίταξε στο σύννεφο και το φως που είναι μέσα του και τους αστέρες που το περιβάλλουν. Ο αστέρας που οδηγεί το δρόμο είναι ο αστέρας σου".
Wednesday, April 05, 2006
Έχει όρια η επιστήμη;
Ας ορίσουμε σαν αλήθεια - υπερ-πραγματικότητα αυτό που είναι και σαν πραγματικότητα την προβολή της αλήθειας στο 4-διάστατο χχ. συνεχές. Η πραγματικότητα είναι λοιπόν το σύνολο των μορφών και φαινομένων, τα οποία γίνονται αντιληπτά μέσω των αισθητηρίων οργάνων μας ή κάποιων μετρητικών διατάξεων, μέσω των οποίων τα φαινόμενα κάνουν αισθητή την παρουσία τους. Κάτω από αυτή τη θεώρηση οι αισθήσεις μας αλλά και οι προεκτάσεις τους, όλες δηλ. οι δυνατές επιστημονικές μετρητικές διατάξεις, καθώς μετρούν χχ. συμβάντα, δεν μπορούν να καταγράψουν παρά μόνο φαινόμενα - προβολές και ποτέ τις καθαυτές δράσεις των οποίων προβολές αποτελούν τα υλικά φαινόμενα. Με άλλα λόγια η επιστήμη (και εν γένει η ανθρώπινη παρατήρηση) δεν ασχολείται με αυτή καθαυτή την αλήθεια, αλλά με μια προσαρμογή της στο 4-διάστατο χχ. συνεχές. Καταγράφει χχ. συμβάντα, τα οποία ερμηνεύει με βάση κάποιους νόμους, οι οποίοι εντάσσονται με συνέπεια μέσα στα χχ. πλαίσια. Ακόμα και η τυχόν εμφάνιση στο μέλλον συμβάντων που δεν εξηγούνται με τους σήμερα παραδεκτούς νόμους μπορούν να θεωρηθούν σαν αποτελέσματα της δράσης κάποιων άγνωστων ακόμη δυναμικών πεδίων, που δεν υπερβαίνουν όμως την αισθητή πραγματικότητα ή μπορούν να εξηγηθούν μέσω του χώρου πιθανοτήτων της κβαντομηχανικής. Εν συνόψει, υλικά όργανα ή διατάξεις δεν μπορούν παρά να καταγράφουν υλικές πραγματικότητες, και οι πραγματικότητες αυτές δεν θα μπορέσουν ποτέ να συνδεθούν πειστικά με κάποιον μη υλικό αιτιώδη παράγοντα, εφόσον θα ανακαλύπτεται ή θα εφευρίσκεται πάντοτε κάποιο χχ. μοντέλο που θα ερμηνεύει με αιτιώδη τρόπο αυτές τις πραγματικότητες. (Π.χ. η παγκόσμια έλξη περιγράφεται από το λεγόμενο βαρυτικό πεδίο, μια μαθηματική οντότητα άγνωστης προέλευσης που περιγράφει όμως με ακρίβεια όλα τα παρατηρούμενα φαινόμενα).
Ακόμη και αν υποστηριχθεί ότι το τάδε υλικό φαινόμενο είναι η απόληξη κάποιας μη υλικής αρχής, αυτό θα παραμένει πάντοτε μια μη αποδείξιμη υπόθεση. Π.χ. θέλω να περπατήσω και σαν συνέπεια κινούνται οι μύες των ποδιών μου οπότε και εμφανίζεται το επιθυμητό αποτέλεσμα. Η διαδικασία από τη στιγμή που θα σταλεί το σήμα - εντολή από τον εγκέφαλο είναι επιστημονικά σχεδόν περιγεγραμμένη. Αλλά πώς η θέλησή μου (ένα, υποτίθεται, πνευματικής φύσεως γεγονός) καταλήγει στην εκπομπή του σήματος - εντολής (υλικό φαινόμενο) παραμένει ακόμη αίνιγμα. Πράγματι, οι μοναδικές ενδείξεις που έχουμε για κάποιον μη υλικό παράγοντα είναι η θέληση των ζώντων οργανισμών ως αίτιο δράσεως και επίτευξης συγκεκριμένων αισθητών αποτελεσμάτων καθώς και η φαντασία τους, ως δυνατότητα σχεδιασμού και ρύθμισης των συνθηκών έτσι ώστε να προκύψει κάποιο επιθυμητό αποτέλεσμα. Τέλος την σοβαρότερη ένδειξη αποτελεί η αυτο-αντίληψη ή συνείδηση, μια ικανότητα που φαίνεται να υπάρχει μόνο στον άνθρωπο. Αν δεν υπήρχαν οι ζώντες οργανισμοί θα μπορούσαν κάλλιστα όλα να ερμηνευτούν μέσω μιας υλικής νομοτέλειας, αυτο-ρυθμιζόμενης, χωρίς κανένα εμφανές κίνητρο ή σκοπό.
Η θέληση λοιπόν και η αντίληψη είναι οι μόνες ουσιαστικές ενδείξεις της ύπαρξης μιας υπερ- πραγματικότητας (γι’αυτό και η πανάρχαια εντολή ‘γνώθι σαυτόν’ μας παρακινεί να ξεκινήσουμε τις παρατηρήσεις μας από τον ίδιο τον εαυτό μας, γιατί είναι μια πύλη διαφυγής από τη συγκεκριμένη αισθητή πραγματικότητα). Αλλά ακόμη και σ’αυτήν την περίπτωση η παραδοχή ή όχι μιας πραγματικότητας που υπερβαίνει την εκάστοτε αισθητή ή μετρήσιμη πραγματικότητα είναι ένα ζήτημα υποκειμενικής - προσωπικής τοποθέτησης. Δηλαδή ή θα δεχθεί κάποιος την ύπαρξη ενός άγνωστου υπερβατικού παράγοντα που με τη μορφή της θέλησης και της αντίληψης επιφέρει υλικά αποτελέσματα ή θα δεχθεί ότι η θέληση και η αντίληψη είναι απλά επιφαινόμενα της ύλης, αποτελέσματα ηλεκτρο-χημικών αντιδράσεων που φαίνονται σαν αίτια που οδηγούν προς συγκεκριμένες κατευθύνσεις (όντας όμως η τυχαία κατάληξη τυχαίων διαδικασιών που εκλαμβάνονται ψευδαισθητικά σαν υπερ-υλικά αίτια). Βέβαια όλα όσα γίνονται αισθητά στο Σύμπαν είναι υλικές καταγραφές και είναι θέμα του ερμηνευτή να θεωρήσει πίσω τους μια υπερ-υλική αιτία ή να τα θεωρήσει σαν μια φυσική συνέπεια και μεταμόρφωση υλικών ουσιών μέσω μιας αποκλειστικά υλικής νομοτέλειας.
Η παραδοχή ενός μη υλικού παράγοντα στα ζώα, στον άνθρωπο αλλά και σε ολόκληρη τη φύση σαν σύνολο, είναι βασικά μια ολόκληρη φιλοσοφική στάση ότι υπάρχει κάτι, που έχει κάποιο σχέδιο και τη θέληση να το πραγματοποιήσει, ενώ αντίθετα η άρνηση της ύπαρξης οποιουδήποτε στοιχείου πέραν της ύλης υπονοεί ότι όλα συμβαίνουν στη τύχη και ότι τόσο η αντίληψη της πραγματικότητας όσο και η θέληση για δράση παρουσιάζονται με τη ψευδαίσθηση των αιτίων ενώ είναι αποτελέσματα ηλεκτρο-χημικών διαδικασιών χωρίς νόημα και σκοπό.
Αρα μια επιστήμη που καταρχήν θα αποδέχεται την ύπαρξη μιας υπερ-πραγματικότητας και στη συνέχεια θα προσπαθεί να την εντοπίσει και να την μελετά δεν θα χρησιμοποιεί τα μέχρι τώρα χρησιμοποιούμενα εργαλεία, τα οποία μας έδωσαν την πληρέστερη δυνατή εικόνα της υλικής προβολής της υπερ-πραγματικότητας. Ποιά θα είναι τα κριτήρια ελέγχου των προτάσεωνμιας τέτοιας επιστήμης; Έχει νόημα η περιγραφή αυτής της υποτιθέμενης υπερ-πραγματικότητας, εφόσον κάθε περιγραφή ακολουθεί την δομή και τους όρους της αισθητής πραγματικότητας; Όλα αυτά τα ερωτήματα προς το παρόν είναι ανοικτά.
Monday, March 13, 2006
Η ευτυχία ως παλιρροϊκή κίνηση ή άξονας
Πολλοί ασχολήθηκαν με το ζήτημα της ευτυχίας, ξεκινώντας από τον Αριστοτέλη, που μελέτησε διεξοδικά το θέμα στα Ηθικά Ευδήμεια και τα Ηθικά Νικομάχεια.
Ας προσθέσω μια ακόμη νύξη στο όλο ζήτημα:
Η ευτυχία ως ηδονή εναλλάσσεται συνεχώς με τη δυστυχία ως πόνο, αλλά η ευτυχία ως αταραξία (Βούδδας - Επίκουρος) είναι η κίνηση πάνω σε ένα μυστικό άξονα που είναι δύσκολο αν όχι αδύνατο να ανακαλυφθεί...
Ας προσθέσω μια ακόμη νύξη στο όλο ζήτημα:
Η ευτυχία ως ηδονή εναλλάσσεται συνεχώς με τη δυστυχία ως πόνο, αλλά η ευτυχία ως αταραξία (Βούδδας - Επίκουρος) είναι η κίνηση πάνω σε ένα μυστικό άξονα που είναι δύσκολο αν όχι αδύνατο να ανακαλυφθεί...
Subscribe to:
Posts (Atom)
